Historia Izraela
Z Wikipedii
Izrael |
|
To jest artykuł z cyklu
|
| Inne artykuły z cyklu Historia Izraela: |
Historia Izraela – ten artykuł omawia temat historii współczesnego państwa Izrael, które zostało utworzone 14 maja 1948 roku.
[edytuj] Proklamacja niepodległości Izraela
14 maja 1948 roku o godzinie 16.00, Dawid Ben Gurion odczytał na posiedzeniu Rady Ludowej (Mozet HaAm) w Tel Awiwie Deklarację Niepodległości, głoszącą o ustanowieniu Państwa Izrael.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Proklamacja niepodległości Izraela.[edytuj] Wojna o Niepodległość 1948-1949
Pierwsza wojna izraelsko-arabska wybuchła 15 maja 1948 roku, w dniu proklamacji niepodległości przez państwo Izrael. Na terytorium państwa żydowskiego w Palestynie wkroczyły oddziały wojsk egipskich, irackich, syryjskich i transjordańskich i libańskich. Państwa te nie uznając ONZ-towskiego podziału Palestyny pragnęły zniszczyć nowo powstałe państwo żydowskie. Oficjalnym powodem ich wkroczenia była obrona cywilnej ludności arabskiej przed działalnością bojówek żydowskich. Siły izraelskie słabsze liczebnie, ale dobrze zorganizowane i wyszkolone, wyparły arabskie wojska. Palestyńscy Arabowie, pozbawieni uznawanych powszechnie przywódców, na wezwanie liderów arabskich masowo opuszczali swoje domy (około 750 tys. uchodźców). Do ucieczki skłaniały też Arabów pogłoski o terrorze żydowskich organizacji paramilitarnych. W 1949 roku podpisano porozumienia rozejmowe między walczącymi stronami. Izrael poszerzył swoje terytorium w stosunku do obszaru przyznanego przez ONZ o zachodnią Galileę, zachodni Negew i część Jerozolimy. Pod kontrolą Transjordanii pozostała Samaria i Judea z częścią Jerozolimy, a Egipt zachował pozycję w Gazie. Transjordania zaanektowała zdobyte ziemie, zmieniając nazwę kraju na Jordania.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Pierwsza wojna izraelsko-arabska 1948-1949.[edytuj] Ben Gurion i masowa migracja 1949-1953
25 stycznia 1949 odbyły się wybory do I Zgromadzenia Ustawodawczego (Asefa haMekonenet), które później przekształciło się w pierwszy Kneset. Zgromadzenie liczyło 120 deputowanych. Zwycięstwo odniosła demokratyczna lewica syjonistyczna, a najsilniejszą partią była partia Mapai (Partia Robotników Ziemi Izraela), a drugie miejsce zajęła partia Mapam (Zjednoczona Partia Robotnicza). Maki (Komunistyczna Partia Izraela) zdobyła 4 mandaty.
Zgromadzenie Ustawodawcze bardzo szybko uchwaliło ustawę przejściową, tzw. małą konstytucję, która doraźnie ustaliła strukturę naczelnych organów państwowych. Ustanowiono jednoizbowy parlament (Kneset), który wybierał prezydenta o dość ograniczonych uprawnieniach. Prezydent mianował premiera, ten zaś formował gabinet i przedstawiał go Knesetowi do akceptacji.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Pierwszy Kneset (1949-1951).
15 lutego 1949 pierwszym prezydentem Izraela został Chaim Weizmann, wieloletni przewodniczący Światowej Organizacji Syjonistycznej i Agencji Żydowskiej. Sprawował obowiązki do swojej śmierci 9 listopada 1952.
10 marca 1949 premierem rządu został wybrany Dawid Ben Gurion, wieloletni przywódca Światowej Organizacji Syjonistycznej i Agencji Żydowskiej.
[edytuj] Relacje zagraniczne Izraela
Państwa członkowskie Ligi Arabskiej od samego początku istnienia Izraela, wzywały do bojkotu i izolacji państwa żydowskiego w Palestynie. Pomimo to, już 14 maja 1948 po południu Stany Zjednoczone oraz Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich uznały de facto nowe państwo Izrael. 29 stycznia 1949 Wielka Brytania uznała de facto państwo Izrael, a 11 maja 1949 państwo Izrael zostało przyjęte na członka Organizacji Narodów Zjednoczonych.[1] Kandydaturę Izraela poparł Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Relacje zagraniczne Izraela.[edytuj] Napływ imigrantów
Nowo powstałe państwo Izrael było od samego swego początku otwarte dla imigracji wszystkich Żydów z całego świata. Jednak napływ wielu tysięcy imigrantów był olbrzymim wyzwaniem dla młodego państwa, które nie posiadało własnej infrastruktury i przemysłu. Kłopoty gospodarcze bardzo szybko osiągnęły rozmiary kryzysu gospodarczego. Na większość produktów wprowadzono reglamentację. W najgorszym okresie na jedną osobę przysługiwał tygodniowo mały kawałek mięsa i dwa jajka. Aby obniżyć koszty utrzymania wprowadzono politykę deflacyjną, która dodatkowo hamowała rozwój gospodarki. Był olbrzymi deficyt w bilansie handlowym.
20 listopada 1949 w Izraelu ogłoszono "Dzień Miliona", gdyż liczba ludności państwa osiągnęła właśnie 1 milion mieszkańców (w maju 1948 było 650 tys. mieszkańców).
Pomimo tych wszystkich trudności gospodarczych, w listopadzie 1949 roku izraelska armia przeprowadziła operację "Zaczarowany Dywan", podczas której ewakuowano samolotami do Izraela 49 tys. Żydów z Jemenu. W maju 1950 roku w podobnej operacji "Ezdrasz i Nehemiasz" ewakuowano samolotami do Izraela 120 tys. Żydów z Iraku. Dodatkowo armia przeprowadziła operację ewakuowania do Izraela 33 tys. Żydów z Libii. W ten sposób uniknęli oni prześladowań ze strony Arabów.[2]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Osadnictwo żydowskie w Palestynie.[edytuj] Kryzys rządowy i wybory 1951 r.
W marcu 1950 doszło do kryzysu rządowego, który został sprowokowany przez kwestię religijną: edukację religijną w obozach dla uchodźców jemeńskich. Dla przybyłych z Jemenu Żydów, stosunki panujące w Izraelu były niezrozumiałe. Ich dzieci były kierowane do szkół, w których uczyły się hebrajskiego oraz zasad judaizmu. Jednak zrozumienie praktyk religijnych pomiędzy różnymi odłamami Żydów bardzo się różniło, a w owym czasie w Izraelu dominowały poglądy świeckie. Na tym tle nasilił się konflikt pomiędzy zwolennikami świeckiego i religijnego wychowania dzieci. W następnych latach te spory i konflikty narastały, aż w 1951 partie ortodoksyjne wycofały się z rządu doprowadzając do jego upadku i ponownych wyborów do Knesetu.
30 lipca 1951 odbyły się wybory do II Knesetu. Wybory ponownie wygrała lewicowa partia Mapai (Partia Robotników Ziemi Izraela). Jednakże partie lewicy wyszły z wyborów nieznacznie osłabione, a wzmocniła się reprezentacja Głównych Syjonistów.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Drugi Kneset (1951-1955).W 1952 nastąpił wyraźny spadek napływających do Izraela imigrantów. Do końca roku do Izraela przybyło zaledwie 24 tys. nowych imigrantów. Wynikało to głównie z poważnych kłopotów gospodarczych oraz wprowadzeniem odstraszającego systemu "wyboru", który preferował młodych i zdrowych imigrantów. Poszukując sposobu uzdrowienia gospodarki, rząd w lutym 1952 zmienił założenia polityki gospodarczej. Wprowadzono liczne ograniczenia fiskalne mające na celu zmniejszenie inflacji, która wynosiła 60% rocznie. Przeprowadzono dewaluację wartości pieniądza, a następnie stopniowo zlikwidowano reglamentację zaopatrzenia (do 10 maja 1953).
[edytuj] Odszkodowania Niemiec
9 stycznia 1952 premier Dawid Ben Gurion wystąpił z orędziem w Knesecie, przedstawiając plan negocjacji z Niemcami Zachodnimi w sprawie rekompensat za Holocaust. Kneset zgodził się na realizację planu, wywołało to jednak wzrost politycznego napięcia oraz liczne publiczne protesty w Izraelu.
Niemcy jako naród ponosili moralną odpowiedzialność za zagładę narodu żydowskiego w Europie podczas II wojny światowej. Z tego powodu 20 marca 1952 rozpoczęto w Holandii rozmowy izraelsko-niemieckie na temat zadośćuczynienia Niemieckiej Republiki Federalnej za Holocaust. W rozmowach uczestniczyły wszystkie ważne organizacje żydowskie, wliczając w to American Jewish Committee, American Jewish Congress, B'nai Brith i Joint Distribution Committee.
Wynegocjowane porozumienie Dawid Ben Gurion przedstawił do zatwierdzenia przez Kneset. Podczas burzliwej debaty ponad 5 tys. demonstrantów wszczęło rozruchy z policją przed budynkiem Knesetu. Rannych zostało około 200 demonstrujących i 140 policjantów[3].
Ostatecznie 10 września 1952 roku Izrael i RFN podpisały układ o odszkodowaniach dla ofiar hitleryzmu[4]. Rząd RFN zobowiązał się do wypłacania państwu Izrael 3 mld marek w ciągu 14 lat.
W 1953 roku utworzono Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Zagłady (Yad Vashem).
[edytuj] Pobudzenie gospodarki
W połowie 1953 dzięki aktywnej działalności organizacji syjonistycznych w świecie, do Izraela zaczął napływać kapitał ze Stanów Zjednoczonych. Równocześnie Izrael zaczął otrzymywać pierwsze raty zobowiązań rządu Republiki Federalnej Niemiec, jako moralny dług z tytułu prześladowania i zagłady Żydów przez III Rzeszę.
Napływające środki finansowe były głównie przeznaczane na rozwój sektora publicznego. Rozwijało się budownictwo mieszkaniowe i rolnictwo w kibucach. Powstał plan budowy sieci nowych osad rolniczych wokół rejonu Gazy, które spełniałyby funkcje rolnicze i obronne. Tworzono transport samochodowy, będący w rękach spółdzielni. Budowano nowe drogi, osuszano bagniste tereny Doliny Hula oraz zalesiano pustynne połacie kraju. Jednak największą inwestycją była budowa krajowego systemu wodnego, którego osią stał się kanał rozpoczynający się u Jeziora Tyberiadzkiego.
W ten sposób nastąpiła powolna stabilizacja gospodarcza Izraela, jednak warunki życia mieszkańców nadal pozostawały bardzo trudne. Z tego powodu do końca 1953 do Izraela przyjechało zaledwie 11 tys. nowych imigrantów.
[edytuj] Szarett i Afera Lavona 1954-1955
6 grudnia 1953 premier Dawid Ben Gurion podał się do dymisji, w związku z jego osobistą decyzją o wycofania się z życia politycznego. 26 stycznia 1954 nowym premierem został Mosze Szarett. Okres jego rządów charakteryzował się wzrostem napięcia i aferą szpiegowską w Egipcie.[5]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojny izraelsko-arabskie#Afera Lavona.[edytuj] Ben Gurion i wojna 1955-1963
26 lipca 1955 odbyły się wybory do III Knesetu. Wybory ponownie wygrała lewicowa partia Mapai (Partia Robotników Ziemi Izraela), jednak już osłabiona. Wyniki świadczyły o powolnej tendencji osłabiania partii lewicowych, natomiast o wzroście wpływów centrum i prawicy. 3 listopada 1955 premierem został wybrany Dawid Ben Gurion.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Trzeci Kneset (1955-1959).[edytuj] Kampania sueska 1956
Gdy 26 lipca 1956 Egipt ogłosił nacjonalizację Kanału Sueskiego, wywołało to natychmiastową reakcję Wielkiej Brytanii i Francji, które postanowiły wykorzystać Izrael do wywołania wojny izraelsko-egipskiej, co umożliwiłoby wojskom brytyjsko-francuskim wylądować w Egipcie aby zapewnić bezpieczeństwo międzynarodowej żeglugi po Kanale Sueskim. Do działań wojennych doszło na przełomie października i listopada 1956. Pod międzynarodowym naciskiem Wielka Brytania, Francja i Izrael musiały wycofać swoje wojska z Egiptu, a ich miejsce zajęły międzynarodowe siły UNEF. Wojna ta jest często uznawana za ostatnią wojnę w stylu kolonialnym. Izrael osiągnął w niej dokładnie to co zamierzał - wymusił odblokowanie dla jego żeglugi Cieśniny Tirańskiej. Jednocześnie Izrael otrzymał od 16 państw morskich (za wyjątkiem ZSRR) gwarancje obrony praw swobodnej żeglugi w cieśninach Morza Czerwonego.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Kryzys sueski.[edytuj] Wzrost gospodarki
W 1957 pojawiły się pierwsze symptomy poprawy sytuacji gospodarczej w Izraelu. Produkcja przemysłowa w 1957 wzrosła o 13% w porównaniu do 1953, a w następnych latach 1957-1959 wzrosła o kolejne 28%. W znacznym stopniu było to zasługą olbrzymiej pomocy finansowej, jaką otrzymywał Izrael ze środowisk żydowskich z całego świata. W okresie od 1948 do 1958 roku do Izraela napłynęło 3,2 mld dolarów, z czego 2,2 mld otrzymał rząd i Agencja Żydowska. Pozwolił to na realizację wielu projektów i stworzenie podstaw gospodarki. Między innymi w kwietniu 1957 wybudowano rurociąg naftowy z portu Ejlat do Beer Szewa na północy pustyni Negew.
W przemyśle zatrudnionych było 30%, a w rolnictwie 16% ludności. W miastach mieszkało 75% ludności. 1 lutego 1959 rząd zniósł reglamentację ostatnich towarów.
Wartość eksportu w 1959 wyniosła 181 mln dolarów. deficyt bilansu płatniczego wyniósł 304,4 mln dolarów. Deficyt pokryto bezzwrotnymi wpływami zagranicznymi, jak fundusze organizacji syjonistycznych i reparacje z Niemiec (od 1959 Izrael otrzymywał rocznie z Niemiec towary o wartości 59 mln USD), oraz wzrostem zadłużenia zagranicznego. Zadłużenie zagraniczne wyniosło 600 mln USD, w tym wartość akcji Pożyczki Niepodległości i Rozwoju rozprowadzonych wśród Żydów amerykańskich wynosiła 359,5 mln USD.
16 czerwca 1960 roku Izrael uruchomił reaktor jądrowy w mieście Dimona na pustyni Negew.
[edytuj] 10-lecie Izraela
24 kwietnia 1958 Izrael uroczyście obchodził 10-lecia swojego istnienia państwowego. Przez wszystkie miasta przeszły uroczyste pochody i festyny. W ciągu pierwszych 10 lat istnienia państwa Izrael, liczba jego mieszkańców wzrosła z 650 tys. do ponad 2 milionów. Tak szybki wzrost liczby mieszkańców był niespotykany na świecie. W ten sposób powstawało państwo żydowskie.
3 listopada 1959 odbyły się wybory do IV Knesetu. Było to największe zwycięstwo wyborcze lewicowej partia Mapai (Partia Robotników Ziemi Izraela). 17 grudnia 1959 premierem został wybrany Dawid Ben Gurion.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Czwarty Kneset (1959-1961).[edytuj] Sprawa Eichmanna
11 maja 1960 izraelscy agenci Mossadu porwali nazistowskiego zbrodniarza wojennego Adolfa Eichmanna[6]. Do porwania doszło w Buenos Aires w Argentynie, skąd potajemnie przewieziono Eichmanna do Izraela, gdzie stanął przed sądem. Po długim procesie sądowym[7] 15 grudnia 1961 skazano go na karę śmierci przez powieszenie. Wyrok wykonano 1 czerwca 1962 w więzieniu w Ramla, parę minut po północy. Jego ciało spalono, a prochy rozrzucono nad Morzem Czerwonym. Był to jedyny wykonany wyrok śmierci w historii Izraela.
W maju 1960 na tym tle doszło do zatargu dyplomatycznego pomiędzy Argentyną i Izraelem. Po tajnych negocjacjach, Argentyna przedstawiła sprawę na forum Rady Bezpieczeństwa ONZ, nazywając całe zdarzenie "naruszeniem praw Argentyny". Broniąc interesów Izraela, ambasador Golda Meir powiedziała, że porwania Eichmanna dokonali nie agenci Mossadu ale osoby prywatne[8].
23 czerwca 1960 Rada Bezpieczeństwa ONZ przegłosowała projekt Rezolucji przedstawionej przez Argentynę. Rezolucja między innymi wzywała rząd Izraela do udzielenia Argentynie należytego zadośćuczynienia z powodu naruszenia fundamentalnych praw Argentyny[9]. Ostatecznie konflikt został zażegnany w formie wspólnego oświadczenia rządów obu państw 4 sierpnia 1960.
[edytuj] Ponowne wybory
15 sierpnia 1961 odbyły się wybory do V Knesetu. Ponownie wybory wygrała lewicowa partia Mapai (Partia Robotników Ziemi Izraela), ale coraz większe poparcie zyskiwała partia komunistyczna oraz syjoniści połączeni z liberałami. 2 listopada 1961 premierem został wybrany Dawid Ben Gurion.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Piąty Kneset (1961-1965).[edytuj] Reformy gospodarcze
9 lutego 1962 rząd zapowiedział rozpoczęcie "nowej polityki gospodarczej", która miała polegać między innymi na dewaluacji o 66% izraelskiej waluty. W owym czasie (lata 1962-1965) inflacja w Izraelu wynosiła rocznie 18%, i wykazywała stałą tendencję rosnącą. Z tego powodu rząd musiał przeprowadzić reformy, które wywołały społeczne perturbacje, liczne protesty i demonstracje. Widocznym znakiem rosnącego niezadowolenia społecznego było rozpoczęcie się 22 października 1962 strajku generalnego w Hajfie. Strajk był wyrazem społecznego protestu przeciwko gwałtownym podwyżkom cen.
W związku z trwającą Aferą Lavona premier Dawid Ben Gurion podał się do dymisji i wystąpił z partii Mapai. Nowym przywódcą partii Mapai został Lewi Eszkol.
[edytuj] Lewi Eszkol i Wojna z Arabami 1963-1969
26 czerwca 1963 nowym premierem został wybrany Lewi Eszkol.
25 maja 1964 roku z inicjatywy Egiptu i Jordanii powstała w Kairze Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP). Uchwalona wówczas Palestyńska Karta Narodowa stwierdzała nielegalność powstania państwa Izrael i konieczność wojny o wyzwolenie Palestyny spod syjonistycznej okupacji. OWP otrzymywała rocznie 400 mln dolarów od państw arabskich na prowadzenie swojej działalności. Na czele OWP stanął Jaser Arafat.
[edytuj] "Bitwa o wodę" 1964-1967
10 czerwca 1964 Izrael uruchomił Narodowy System Wodny (HaMovil Ha'Artzi). System pomp każdego dnia przepompowywał 1 mln m3 wody z Jeziora Tyberiadzkiego, który poprzez system otwartych kanałów, tuneli i olbrzymich rurociągów docierał do pustyni Negew. Dzięki tym inwestycjom można było rozwinąć rolnictwo na Negewie.
Syria postanowiła wykorzystać to jako pretekst do zaostrzenia konfliktu izraelsko-arabskiego i uznała oficjalnie, że izraelskie prace budowlane objęły obszar strefy zdemilitaryzowanej na granicy izraelsko-syryjskiej. W rezultacie Syria uznała to za naruszenie integralności terytorialnej i wezwała wszystkie kraje arabskie do wypowiedzenia wojny Izraelowi.
Eskalacja przemocy doprowadziła 4 listopada 1966 do zawarcia sojuszu wojskowego pomiędzy Egiptem i Syrią. Sojusz był wymierzony przeciwko Izraelowi. 30 maja 1967 do sojuszu przystąpiła Jordania, a Irak, Kuwejt, Tunezja, Sudan, Maroko i Algieria zgodziły się skierować swoje oddziały przeciwko Izraelowi.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojny izraelsko-arabskie#Bitwa o wodę.[edytuj] Dalszy rozwój gospodarczy
Uruchomienie Narodowego Systemu Wodnego (HaMovil Ha'Artzi) było niezwykle ważnym impulsem dla dalszego rozwoju gospodarki Izraela. Dzięki kolejnym inwestycjom w 1965 przeszło 90% mieszkańców Izraela korzystało już z elektryczności i bieżącej wody. Intensywnie rozbudowywano sieć telefoniczną. 21 listopada 1965 odbyła się uroczystość otworzenia portu w Aszdod. W niemieckich stoczniach budowano izraelskie statki handlowe, a nawiązane stosunki dyplomatyczne (19 sierpnia 1965) stworzyły podstawę prawną umożliwiającą niemieckim specjalistom pracę dla izraelskiego przemysłu.
[edytuj] Wybory 1965
2 listopada 1965 odbyły się wybory do VI Knesetu. Sukces odniosła ponownie lewica, była jednak już bardziej skłócona i podzielona wewnętrznie niż przed laty. Mapai i lewica syjonistyczna utworzyły wspólnie blok polityczny Zjednoczenie Pracy (w skrócie Maarach). I to właśnie Maarach wygrał w wyborach. 12 stycznia 1966 premierem został wybrany Lewi Eszkol.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Szósty Kneset (1965-1969).[edytuj] Recesja gospodarki
W 1966 nastąpiła recesja gospodarki Izraela. Powodami były zwiększone wydatki na obronność kraju, przedłużający się konflikt izraelsko-arabski, a także rosnące koszty siły roboczej, które wyprzedziły wydajność pracy. Recesja doprowadziła do gwałtownego wzrostu cen towarów i usług. Między innymi 23 lutego 1966 o 50% wzrosły ceny usług pocztowo-telegraficznych.
Rosnące ceny były czynnikiem zwiększającym niezadowolenie społeczne. 1 maja 1966 przez miasta przetoczyły się burzliwe demonstracje i strajki, które ogarnęły zwłaszcza kręgi pracowników umysłowych (lekarzy, nauczycieli, prawników, itp.).
Najlepiej widocznym znakiem recesji była rosnąca stopa bezrobocia, która w 1967 osiągnęła liczbę 60 tys. osób. 5 lutego 1967 po raz pierwszy w Izraelu wprowadzono zasiłek dla bezrobotnych.
Pomimo tak trudnej sytuacji gospodarczej rząd Izraela ogłosił w dniach 16-23 maja 1967 tajną częściową mobilizację armii. Było to niezwykle kosztowne posunięcie, ale w obliczu arabskiej agresji było jednym możliwym rozwiązaniem dla Izraela.
[edytuj] Wojna sześciodniowa 1967 r.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojna sześciodniowa.5 czerwca 1967 Izrael zaatakował Egipt, Syrię i Jordanię, rozbijając w ciągu 6 dni arabskie wojska. Izrael odniósł zwycięstwo zajmując ponad 60 tys. km² ziem arabskich: syryjskie Wzgórza Golan, jordański Zachodni Brzeg i część Jerozolimy, egipski Synaj oraz Okręg Gazy. Pod naciskiem Rady Bezpieczeństwa ONZ wstrzymano działania wojenne.
Rada Bezpieczeństwa ONZ 22 listopada 1967 przyjęła Rezolucję nr 242, wzywającą Izrael do wycofania się z ziem zagarniętych w czasie wojny sześciodniowej.
[edytuj] Wojna na wyczerpanie 1967-1970
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Wojny izraelsko-arabskie#Wojna na wyczerpanie 1967-1970, Wojna na wyczerpanie.17 czerwca 1967 ministrowie spraw zagranicznych trzynastu państw arabskich proklamowali w Kuwejcie utworzenie wspólnego frontu walki przeciwko izraelskiej agresji. Postanowiono, że żadne arabskie państwo nie będzie prowadziło z Izraelem żadnych rozmów, nie zawrze z nim traktatu pokojowego i nie uzna istnienia państwa żydowskiego w Palestynie. Izolując Izrael politycznie i gospodarczo, postanowiono rozpocząć wojnę na wyczerpanie. Na Izrael miały spadać jednocześnie ze wszystkich stron różnorodne ataki przeprowadzane przez arabskich terrorystów, jak i przez arabskie armie. Miały one zmęczyć i wyczerpać zasoby strategiczne Izraela, aby osłabiony był przygotowany do ostatecznej inwazji i zniszczenia.
[edytuj] Osadnictwo żydowskie
Zobacz więcej w osobnym artykule: Osiedla żydowskie.27 czerwca 1967 Kneset uchwalił trzy ustawy: (1) rozszerzała zasięg izraelskiej jurysdykcji na Wschodnią Jerozolimę; (2) trzykrotnie powiększała granice miasta Jerozolima; (3) zapewniała ochronę wszystkich obiektów sakralnych i swobodny dostęp do nich dla wyznawców wszystkich religii. 15 sierpnia 1967 Naczelny Rabin Aszkenazyjski Izraela Szlomo Goren wszedł z grupą 50 Żydów na Wzgórze Świątynne w Jerozolimie i pomimo protestów muzułmańskich strażników i izraelskiej policji, odmówili tradycyjne modlitwy.
12 kwietnia 1968 dziesięć żydowskich rodzin pod przywództwem Rabina Mosze Lewingera z Bloku Wiernych (Gusz Emunim) osiedliło się w Hebronie i za zgodą władz rozpoczęło budowę osiedla Kiriat Arba w bezpośrednim sąsiedztwie miasta. Był to początek dużego ruchu osadniczego w wyniku którego powstało wiele osiedli żydowskich w Strefie Gazy, na Zachodnim Brzegu, Wzgórzach Golan i Półwyspie Synaj.
23 grudnia 1968 publiczna telewizja rozpoczęła regularną emisję programów w Izraelu.
[edytuj] Golda Meir i Wojna Jom Kippur 1969-1974
Po śmierci Lewi Eszkola, 17 marca 1969 nowym premierem została Golda Meir.
[edytuj] Wybory 1969
28 października 1969 odbyły się wybory do VII Knesetu. Sukces odniosła ponownie lewica, była jednak już bardziej osłabiona niż przed laty. 15 grudnia 1969 premierem została wybrana Golda Meir.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Siódmy Kneset (1969-1973).[edytuj] Wzrost gospodarczy
W latach 70. XX wieku nastąpiło pobudzenie izraelskiej gospodarki, który wynikało w znacznej mierze ze wzrostu żydowskiej imigracji napływającej do Izraela. Pomimo to, 20 sierpnia 1971 rząd przeprowadził dewaluację waluty, co spowodowało gwałtowny wzrost cen żywności. 26 lipca 1972 uruchomiono łączność satelitarną.
15 stycznia 1973 odbyło się historyczne spotkanie w Watykanie. Golda Meir, jako pierwszy premier Izraela spotkała się z papieżem Pawłem VI.
7 maja 1973 odbyły się uroczystości 25-lecia istnienia państwa Izrael. Uroczystości odbyły się w atmosferze rozprężenia, gdyż gospodarczy dobrobyt przyczynił się do odczuwania bezpieczeństwa i nikt nie spodziewał się żadnej agresji.
23 maja 1973 czwartym prezydentem Izraela został Efraim Kacir, jeden z założycieli Instytutu Nauki Weizmanna.
[edytuj] Wojna Jom Kippur 1973 r.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojna Jom Kippur.6 października 1973 wojska arabskie niespodziewanie napadły na Izrael w dniu żydowskiego święta Jom Kippur (Dzień Pojednania). Po początkowych porażkach, Siły Obronne Izraela przeprowadziły mobilizację i odrzuciły Arabów poza linię zawieszenia broni z 1967 roku, a nawet przekroczyły Kanał Sueski i zagroziły Kairowi. Dzięki wysiłkom mediacyjnym Stanów Zjednoczonych i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich 25 października podpisano zawieszenie broni, a na linii frontu rozlokowano międzynarodowe siły pokojowe UNDOF i UNEF.
[edytuj] Wybory 1973
31 grudnia 1973 odbyły się wybory do VIII Knesetu. W nowym parlamencie lewica utrzymała większość, jednak wyraźnie zarysował się wzrost siły politycznej partii prawicowych i centrowych, które stowarzyszyły się pod nazwą Likud. 10 marca 1974 premierem została wybrana Golda Meir.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ósmy Kneset (1973-1977).[edytuj] Komisja Agranata i dymisja Goldy Meir
Wojna Jom Kippur wywołała szok w społeczeństwie izraelskim - kraj okazał się nieprzygotowany na niespodziewany atak i niezdolny do szybkiego odparcia go. W celu wyjaśnienia okoliczności wybuchu wojny rząd powołał specjalną komisję, której szefem został przewodniczący Sądu Najwyższego Szymon Agranat. Od jego nazwiska komisję nazwano Komisją Agranata.
Komisja opublikowała swój raport 1 kwietnia 1974. Główną odpowiedzialnością obarczono Szefa Sztabu Generalnego Dawida Elazara i zalecono usunięcie go ze stanowiska.[10] 11 kwietnia 1974 pod presją opinii publicznej, premier Golda Meir podała się wraz z całym rządem do dymisji.
[edytuj] Icchak Rabin po raz pierwszy 1974-1977
Po dymisji Goldy Meir, 3 czerwca 1974 nowym premierem został Icchak Rabin.
Stojąc w obliczu światowego kryzysu gospodarczego i negatywnych efektów bojkotu naftowego, który mocno oddziaływał na gospodarkę Izraela, rząd podjął decyzję i 8 listopada 1974 przeprowadził dewaluację pieniądza o 43%. W następstwie ograniczono import towarów luksusowych i ograniczono wydatki publiczne.
W maju 1975 zawarto porozumienie gospodarcze z Europejską Wspólnotą Gospodarczą o obniżeniu o 60% taryf celnych na produkty izraelskie eksportowane do Europy Zachodniej. Równocześnie podpisano porozumienie ze Stanami Zjednoczonymi, przyznające amerykańskie gwarancje rządowe dla firm inwestujących w Izraelu. Pomimo to kryzys gospodarczy pogłębiał się i 14 marca 1976 nastąpił gwałtowny wzrost cen wszystkich towarów o 25%. Rząd musiał wówczas drastycznie ograniczyć wszystkie dotacje państwowe.