Iperyt
Z Wikipedii
| Iperyt siarkowy | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
 |
||||||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||||||
| Nomenklatura systematyczna (IUPAC): | ||||||||||||||
| sulfid bis(2-chloroetylu) | ||||||||||||||
| Inne nazwy | Iperyt Gaz musztardowy Lost DDS |
|||||||||||||
| Wzór sumaryczny | C4H8Cl2S | |||||||||||||
| Inne wzory | (ClC2H4)2S | |||||||||||||
| SMILES | C(CCl)SCCCl | |||||||||||||
| Masa molowa | 159.07732 g/mol | |||||||||||||
| Wygląd | bezbarwny gaz | |||||||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||||||
| Numer CAS | 505-60-2 | |||||||||||||
| PubChem | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Niebezpieczeństwa | ||||||||||||||
  |
||||||||||||||
| Klasyfikacja UE | Treść oznaczeń: T+ - silnie toksyczny N - groźny dla środowiska |
|||||||||||||
| NFPA 704 |
1
4
1
|
|||||||||||||
| Temperatura zapłonu | 105°C (378,15 K, [1]) | |||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków standardowych (25°C, 1000 hPa) |
||||||||||||||
Iperyt (gaz musztardowy, żółty krzyż, Gelbkreuz, Lost, HS, HD) – ogólna nazwa kilku bojowych środków trujących o działaniu parzącym, których nazwa pochodzi od miejscowości Ypres w Belgii, gdzie w 1917 r. Niemcy użyli po raz pierwszy tego rodzaju związku.
Iperyty wywołują na skórze pęcherze i trudno gojące się rany a także porażenie dróg oddechowych i płuc prowadzące często do śmierci. Działanie oparów iperytu na oczy powoduje zwykle wyleczalną ślepotę. Ciekły iperyt powoduje nieodwracalną utratę wzroku. W przypadku poparzeń dotyczących większej powierzchni ciała występuje także działanie ogólnotrujące.
Ochrona przed iperytem polega na stosowaniu masek przeciwgazowych oraz kombinezonów ochronnych, wykonanych ze specjalnej gumy lub tworzywa sztucznego, chroniących całe ciało.
Najlepszymi odkażalnikami są roztwory substancji chlorujących np. chloramin w rozpuszczalnikach organicznych. Skuteczność wodnych roztworów odkażalników jest mniejsza z powodu słabej rozpuszczalności iperytu w wodzie.
Do iperytów należą:
- iperyt siarkowy - 2,2'-dichorodietylosiarczek, di-(2-chloroetylo)tioeter, S(CH2CH2Cl)2, oznaczenia wojskowe USA - H, HD, mustard gas (gaz musztardowy). Związek w stanie czystym jest bezbarwną, oleista cieczą o słabym zapachu, techniczny ma barwę ciemnobrunatną i zapach musztardy lub czosnku. Łatwo i głęboko wsiąka w materiały porowate co sprawia duże trudności przy odkażaniu. Słabo rozpuszcza się w wodzie, dobrze natomiast w rozpuszczalnikach organicznych i innych ciekłych BST. Związek rozpuszczony w wodzie ulega hydrolizie, tworząc nietoksyczne produkty w ciągu kilku godzin. Ogrzanie roztworu do temperatury wrzenia skraca ten czas do kilkunastu minut. Hydroliza iperytu nierozpuszczonego w wodzie przebiega bardzo wolno. Związek ten może przeleżeć na dnie zbiorników wodnych całe lata. Nawet obecnie zdarzają się przypadki poparzeń rybaków iperytem wyciekłym z przerdzewiałej amunicji zatopionej w Bałtyku po zakończeniu II wojny światowej. Iperyt siarkowy używany był w I wojnie światowej; na ogólną liczbę porażeń żołnierzy bojowymi środkami trującymi 80% stanowiło porażenie iperytem siarkowym. Otrzymywany w reakcji chlorku siarki z etenem. Oparzenia iperytem siarkowy występują po trwającym 4-24 godzin okresie utajenia. Działanie na drogi oddechowe ujawnia się po 4-6 godzinach, jednak w przypadku bardzo wysokich stężeń > 0,03 mg/dm³ śmierć następuje w ciągu 2-5 minut.
Ict50 = 150 mg*min*m-3
Lct50 = 400-1500 mg*min*m-3
Dawka śmiertelna przez skórę - 40-60 mg/kg
- iperyty azotowe: będące chlorowcopochodnymi amin alifatycznych np. tri-(2-chloroetylo)amina, N(CH2CH2Cl)3
- Iperyt tlenowy - 2,2'-di-(2-chloroetylotio)-dietyloeter, O(CH2CH2SCH2CH2Cl)2. Ciecz o działaniu toksycznym ponad trzy razy silniejszym od iperytu siarkowego.
Przypadki użycia iperytu:
- I wojna światowa - 1917 Niemcy przeciw Kanadyjczykom, Niemcy przeciw Francuzom w bitwie pod Ypres, skąd pochodzi nazwa gazu.
- Wielka Brytania przeciw Armii Czerwonej w 1918 r.
- Wielka Brytania przeciw rebeliantom w Iraku w 1920 r.
- Hiszpania przeciw Maroku w latach 1923-1926
- Związek Radziecki przeciw Chinom w 1930 r.
- Włochy przeciw Etiopii w latach 1935-1940
- Japonia przeciw Chinom w latach 1937-1945
- Egipt przeciw Północnemu Jemenowi w latach 1963-1967
- Irak przeciw Iranowi (1983-1988) oraz Kurdom w 1988
[edytuj] Literatura
redakcja: Zygfryd Witkiewicz, 1000 słów o broni chemicznej, Warszawa 1987
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 U.S. Army Soldier and Biological Chemical Command, USA Edgewood Chemical Biological Center: Material Safety Data Sheet (en). [dostęp 16 września 2008].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Małgorzata Galus: Tablice chemiczne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2008. ISBN 978-83-7350-105-8.
| Koniec wojny gazowej? Czesi: Jest porozumienie! |
|
Czeskie przewodnictwo w UE poinformowało w czwartek wieczorem, że jest porozumienie z Rosją ws. rozmieszczenia misji unijnych obserwatorów, którzy mają monitorować przepływ rosyjskiego gazu przez Ukrainę do Unii Europejskiej.
|
| Radom: Pożar kamienicy, mieszkańcy na mrozie |
|
W czwartek wieczorem zapaliła się dwukondygnacyjna kamienica w centrum Radomia. Prawdopodobnie przyczyną pożaru był wybuch butli gazowej. Ewakuowano kilkanaście osób.
|
| Prezydent Kaczyński twardy, a nie miękki |
|
Prezydent Lech Kaczyński przybył w czwartek wieczorem do czeskiej Pragi. W planie kilkugodzinnej wizyty są rozmowy z prezydentem Vaclavem Klausem i premierem Mirkiem Topolankiem. Jednym z głównych tematów rozmów będzie sprawa kryzysu gazowego.
|
| Przerażająca relacja Czerwonego Krzyża z Gazy |
|
W niezwykle ostrych słowach Międzynarodowy Czerwony Krzyż upomniał Izrael za uniemożliwianie lub utrudnianie karetkom pogotowia wywożenia rannych z terenów walk w Strefie Gazy.
|
| Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce |
|
Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.
|