Jaworzno - Wiki

Jaworzno

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta Jaworzno. Zobacz też: Jaworzno wieś – w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Rudniki.

Współrzędne: 50°08′0″N 19°16′0″E / 50.13333, 19.26667

Jaworzno
Panorama miasta
Rynek w Jaworznie
Herb Flaga
Herb Jaworzna Flaga Jaworzna
Dewiza: Wszystkie drogi prowadzą do Jaworzna
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Założono 1229
Prawa miejskie 1901
Prezydent miasta Paweł Silbert
(e-mail)
Powierzchnia 152,2 km²
Położenie (punkt) 50° 08' N
19° 16' E
Ludność (2006)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
95 383 (czerwiec 2008)
632 os./km²
Jaworzno nie posiada własnej aglomeracji
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 (+48) 032
Kod pocztowy 43-600 do 43-618
Tablice rejestracyjne SJ
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Jaworzno"
Jaworzno
TERC10
(TERYT)		 2468011
SIMC10 0940335
Miasta partnerskie Czechy Karvina
Węgry Szigethalom
Urząd miejski3
ul. Grunwaldzka 33 43-600 Jaworzno
tel. (+48) 032 618-15-00; faks (+48) 032 618-15-01
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Jaworzno (czes.: Javořno) – miasto na prawach powiatu położone w województwie śląskim. Do 1975 roku należało do województwa krakowskiego. W latach 1975-1998 w granicach woj. katowickiego. Należy do Związku Miast Polskich oraz Górnośląskiego Związku Metropolitalnego. W latach 1934-1954 siedziba wiejskiej gminy Jaworzno.

Kiedyś główne miasto tzw. Zagłębia Krakowskiego, obecnie jest głównym miastem Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego. Należy także do Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Największe miasto Ziemi chrzanowskiej historycznej części Małopolski, chociaż obecnie wyodrębnia się nazwa: Ziemia jaworznicka jako określenie miasta Jaworzna utworzonego z kilku odrębnych wcześniej miast. W latach 1815-1846 Jaworzno było częścią Rzeczpospolitej Krakowskiej. Blisko stutysięczne miasto, o jednej z największych powierzchni w województwie (zajmuje 4. miejsce, a w skali kraju – 13).

Spis treści

[edytuj] Toponimika nazwy miasta

Nazwa pochodzi od występujących na terenie miasta jaworów. Legenda znana mieszkańcom głosi: W 1330 r. przyszły król Kazimierz Wielki wracał z Poznania do Krakowa na wezwanie swojego ojca Władysława Łokietka. W rejonie zwanym dziś Pańską Górą napotkał drwali ścinających jawor i zapytał ich, co robią. Wówczas jeden z nich odpowiedział: "My se jawor zno lo tyk, co srybra sukajo" (co tłumaczymy: My sobie jawor ścinamy, dla tych, co srebra szukają). Na podstawie tej ludowej opowieści powstał obecny herb miasta – rozłożysty jawor i ścinający go drwale w strojach krakowskich.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Jaworzno leży po wschodniej stronie rozwidlenia rzek: Biała Przemsza i Przemsza, które wyznaczały Trójkąt trzech cesarzy. We wschodniej części województwa śląskiego. Według podziału na regiony fizyczno-geograficzne obszar Jaworzna wchodzi w obręb dwóch mezoregionów Wyżyny Śląskiej: Wyżyny Katowickiej na północnym zachodzie i północnym wschodzie oraz Pagórów Jaworznickich na pozostałym obszarze. Najwyżej położonym punktem jest Góra Przygoń (354,7 m n.p.m.), najniżej miejsce w dolinie Przemszy (230 m n.p.m.).

Zobacz więcej w osobnym artykule: Góry w Jaworznie.

Przez Jaworzno przepływa także kilka mniejszych rzek.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Rzeki i cieki wodne w Jaworznie.

[edytuj] Klimat

W Jaworznie występuje klimat umiarkowany. Ze względu na ścieranie się wilgotnych mas powietrza znad Atlantyku z suchymi, kontynentalnymi, napływającymi ze wschodu, często dochodzi do zmian pogody. Średnia temperatura roku waha się od 6 do 10 stopni C. Przeciętnie w ciągu roku występuje 70 słonecznych dni (czyli 1702 godziny nasłonecznienia). Najcieplejszym miesiącem jest sierpień, a najzimniejszym styczeń. W okresie letnim wieją na ogół wiatry zachodnie sprzyjające opadom deszczu, natomiast w zimie przewagę mają wiatry wschodnie, co wpływa na zmniejszenie ilości opadów atmosferycznych. Do najbardziej deszczowych miesięcy należą czerwiec i lipiec, ze średnimi opadami w wysokości od 100 do 177 mm. Najmniej deszczowy jest wrzesień i październik, gdy opady wynoszą od 13 do 30 mm.

[edytuj] Podział administracyjny

Jaworzno nie posiada konkretnego podziału administracyjnego. Składa się z kilkunastu dzielnic (często dawnych samodzielnych miast lub wsi), bez wyraźnych granic pomiędzy nimi. Rozchodzą się one gwiaździście od centrum, często przedzielone są pasami zieleni. Potocznie używa się nazw osiedli, jednak w związku z tym, że dawne przyłączone miasteczka również miały swoje dzielnice, określenie lokalizacji bywa kłopotliwe. Powszechnie przyjmuje się poniższy podział na tzw. ośrodki dzielnicowe:

Dzielnice Jaworzna.

Dzielnice:

Osiedla mieszkaniowe:

[edytuj] Aglomeracja

Położenie Jaworzna w konurbacji śląsko-dąbrowskiej (GZM).

Jaworzno leży we wschodniej części największej konurbacji (GOP) w Polsce. Region ten rozkwitł w XIX wieku dzięki rozwojowi górnictwa i hutnictwa. W tym okresie powstało Zagłębie Krakowskie. Obszar ok. 1,2 tys. km² obejmował zachodnią część ówczesnego powiatu chrzanowskiego (Jaworzno, Trzebinia, Libiąż, Siersza), na którym istniały liczne kopalnie węgla kamiennego, oraz rudy cynku i ołowiu. W późniejszym okresie do Zagłębia Krakowskiego zaliczano również okolice Oświęcimia. Po II wojnie podczas planowania strategicznego utworzono region nazywany Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym. Składa się on z dwudziestu kilku miast oraz kilkudziesięciu mniejszych miejscowości na terenie Górnego Śląska, Jaworzna i Zagłębia. Od lat 90. XX wieku zaczęto planować metropolizację regionu katowickiego na tzw. Górnośląski Związek Metropolitalny.

[edytuj] Granice miasta

Granice miasta Jaworzna.

Miasto graniczy:

W sąsiedztwie Jaworzna znajdują się następujące miejscowości:
Sosnowiec Sosnowiec Sławków, Bukowno
Mysłowice
N
W E
S
Trzebinia
Imielin Chełmek Chrzanów, Libiąż

[edytuj] Demografia

Rozwój demograficzny Jaworzna.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ludność Jaworzna.

[edytuj] Struktura wiekowa i zawodowa

Wśród mieszkańców miasta: 18,8% to dzieci i młodzież do 19 lat, 65,5% to ludność w wieku produkcyjnym, 15,7% stanowi grupa osób w wieku powyżej 64 lat.

Pracujących ogółem w gospodarce narodowej jest 21 572 osób, z tego w przemyśle i budownictwie pracuje 11 787 osób, w usługach rynkowych 5 274, w usługach nierynkowych 4 407. Rolnictwem zajmują się 104 osoby.

[edytuj] Transport

Jaworzno znajduje się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto przebiegają:

Planuje się przedłużenie Drogowej Trasy Średnicowej do Jaworzna.

[edytuj] Odległość z Jaworzna do

[edytuj] Transport kolejowy

Dworzec kolejowy Jaworzno Szczakowa, widok od strony miasta.

Dworzec kolejowy Jaworzno-Szczakowa jest jednym z największych w Polsce węzłów kolejowych i ważnym punktem ruchu ludności, a także przeładunku towarów. Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

[edytuj] Transport lotniczy

Dzięki dobrze rozwiniętej sieci szybkich dróg drogowych i kolejowych, oraz bliskości portów lotniczych: Katowice-Pyrzowice do którego jest ok. 35 km oraz Kraków-Balice do którego jest ok. 40 km. komunikacja z miastem jest szybka i bardzo łatwa.

[edytuj] Komunikacja miejska

Autobus Solaris PKM Jaworzno w charakterystycznych kolorach.

Na terenie Jaworzna działa wiele linii autobusowych, które obsługuje PKM Jaworzno nie należący do KZK GOP. Oprócz tego w Jaworznie działają także linie organizatorów z miast ościennych (Mysłowice, Chrzanów, Sosnowiec) oraz przewoźników prywatnych. Dzięki PKM Jaworzno bezpośrednio z Jaworzna dostać się można do: Katowic, Mysłowic, Sosnowca, Balina i Chrzanowa. Dzięki prywatnym liniom ekspresowym Jaworzno-Kraków dostać się można do Krakowa. Dzięki busom, można także dostać się do Dąbrowy Góniczej i Sosnowca.

[edytuj] Gospodarka

Centrum Handlowe Hipermarket Carrefour

Od czasu transformacji ustrojowej w Polsce, wskutek znacznej redukcji zatrudnienia w sektorze przemysłowym w latach 90. XX wieku, znaczna część mieszkańców Jaworzna trudni się handlem detalicznym[potrzebne źródło]. Miasto stało się lokalnym centrum handlu, także dla mieszkańców Mysłowic, Sosnowca czy Chrzanowa. W Jaworznie swoje sklepy zlokalizowało kilka dużych sieci handlowych, np. Carrefour, Carrefour Express, Lidl, Biedronka. Aktualnie w mieście funkcjonują tylko dwie kopalnie: Sobieski, który wchodzi w skład Południowego Koncernu Węglowego, a także Piłsudski. Inne kopalnie, wyłączone już z użytku: Jan Kanty, Jaworzno (Kościuszko), Bierut.

[edytuj] Historia

Trójkąt Trzech Cesarzy na mapie.
Jaworzno na mapie Wolnego Miasta Krakowa.
Dworzec kolejowy Jaworzno Szczakowa, widok od strony peronów.

Jaworzno historycznie jest małopolskim miastem z wielowiekową kulturą. Zjawiska archeologiczne potwierdzają, że już w młodszej epoce kamienia istniało tutaj osiedle ludzkie. Zarysowane wały na powierzchni wzgórza Grodzisko wskazują również na wczesnośredniowieczną osadę. Przez lata zapomniana osada na krańcach ziem polskich, później ziem krakowskich, ostatecznie powiatu chrzanowskiego. Dynamiczny rozwój miasta nastąpił w drugiej połowie XX wieku, kiedy napływały do niego tysiące ludzi (głównie z południowej Polski) do pracy w przemyśle.

Pierwsze zapiski o Jaworznie pochodzą z 1229 roku, a w roku 1335 powstaje parafia, która przyjmuje imię św. Wojciecha. Początkowo tereny te należały do biskupów krakowskich. Na rzece Przemszy od czasów staropolskich aż do 1918 roku przebiegała zachodnia granica państwa, a w czasach rozbiorów na styku rzek Przemszy i Białej Przemszy istniał tzw. Trójkąt trzech cesarzy, wyznaczający granicę między Austrią, Rosją a Prusami. Początkowo w Jaworznie wydobywano srebro i ołów z galeny, następnie rudę cynku i żelaza, a w 1767 roku w obecnej dzielnicy miasta – Szczakowej powstała pierwsza polska kopalnia węgla kamiennego i od tego czasu do dzisiaj w mieście wydobywa się ten surowiec.

Po III rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim. W latach 1809-1815 Jaworzno wchodziło w skład Księstwa Warszawskiego, w latach 1815-1846 na nim kończyło się terytorium maleńkiej, formalnie niepodległej Rzeczypospolitej Krakowskiej – Wolnego Miasta Krakowa. W XIX wieku rozwój przemysłowy zdynamizował rozwój miasta, a przeprowadzenie w 1847 roku przez dzielnicę miasta – Szczakową linii kolejowej Górnośląsko-Krakowskiej (zwanej jako Cesarsko-Królewska Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda) jeszcze bardziej wzmocniło impuls rozwojowy tych terenów, tworząc jednocześnie ze Szczakowej istotny do dzisiaj węzeł kolejowy, który po rychłym uzyskaniu połączenia z Koleją Warszawsko-Wiedeńską stał się również ważnym węzłem przeładunkowym pomiędzy Austrią a Rosją i Prusami. Już w 1898 roku powstaje w Jaworznie pierwsza elektrownia, wydobycie węgla stanowi 84% wydobycia w całej Galicji, powstaje Fabryka Bieli Cynkowej, Fabryka Sody Amoniakalnej (Przekształcona w Hutę Szkła Okiennego "Szczakowa"), Garbarnia, a w 1916 Zakłady Azotowe "Azot". 21 września 1901 cesarz Franciszek Józef I podpisał ustawę Sejmu Lwowskiego w sprawie nadania praw miejskich dla Jaworzna.

W czasie II wojny światowej miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Nazistowska administracja planowała germanizację jego nazwy na Arnshalde, jednak nie udało się. Utworzono tu podobóz obozu koncentracyjnego Auschwitz (Oświęcim), którego więźniowie pracowali w jaworznickich kopalniach, inaczej zwany: Centralny Obóz Pracy Neu-Dachs. Po wojnie obóz funkcjonował nadal i był miejscem więzienia dla żołnierzy AK oraz osób niewygodnych dla komunistów w powojennej Polsce, m.in. Niemców, Ślązaków, Ukraińców, polskich Łemków.

W pierwszej połowie XX wieku do Jaworzna przyłączono okoliczne osady oraz dawniej niezależne miasta, tworząc dzisiejsze dzielnice Dąbrowa Narodowa, Szczakowa, Byczyna, Jeleń, Ciężkowice, Długoszyn. Powstaje organizm miejski o specyficznej, promienistej (rozchodzącej się od centrum) strukturze, mający bardzo dużą powierzchnię (152,2 km²) i ok. 100 tys. mieszkańców. Do 1975 Jaworzno było jednym z ważniejszych miast ówczesnego woj. krakowskiego. Po reformie administracyjnej 1975 roku zostaje przyłączone, głównie ze względu na silnie rozwinięty przemysł, do województwa katowickiego, przez co straciło na znaczeniu, choć znacząco zwiększyło liczbę mieszkańców przyjeżdżających do pracy w kopalniach.

Elektrownia Jaworzno III.

Kolejna reforma administracyjna z 1999 nie przywróciła miasta do Małopolski (jak to się stało z pozostałymi miastami dawnego powiatu chrzanowskiego: Chrzanowem, Trzebinią, Libiążem), włączając Jaworzno do woj. śląskim jako miasto na prawach powiatu (powiat grodzki).

Pod koniec XX wieku Jaworzno było miastem z największą liczbą elektrowni na świecie – funkcjonowały 3 elektrownie. Obecnie działa już tylko Elektrownia "Jaworzno III". Elektrownia Jaworzno III składa się obecnie z dwóch zakładów:

Rok 1998 pozostanie znamienny dla historii jaworznickiej energetyki, jako rok, w którym wyłączono z eksploatacji Elektrownię I.

[edytuj] Turystyka

Kolegiata św. Wojciecha i św. Katarzyny
Kamienice w Rynku
Pałac w Jaworznie
Rezerwat przyrody Dolina Żabnika.

Atrakcje turystyczne Jaworzna:

  • Muzeum Miasta Jaworzna
  • Budynek dawnej rzeźni w Ciężkowicach z końca XVIII w. (zabytek techniki)
  • Kolegiata Św. Wojciecha i św. Katarzyny z XVI w. z cudownym obrazem Matki Bożej Jaworznickiej (inaczej zwaną MB Passawską).
  • Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy z ukoronowanym przez Jana Pawła II obrazem w 1999 r. Jaworzno – Osiedle Stałe.
  • Rynek Główny o nietypowym trójkątnym kształcie.
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jaworznie – Jeleniu z XVII w.
  • Studnia w Jeleniu z XVII w.
  • Cmentarz pechnicki z XVIII w.
  • Cmentarz ciężkowicki (gwarowo ciężkowski)
  • Ponad 40 kapliczek i krzyży przydrożnych przeważnie z XIX w. rozsianych po terenie całego miasta.
  • Pałac jaworznicki pochodzący z XIX w.
  • Zespół willowo-parkowy przy ul. Grunwaldzkiej (w centrum miasta) pochodzący z XIX w.
  • Budynek przy ul. Mickiewicza 2 – Miejskie Centrum Kultury i Sportu (dawna siedziba Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół") z XIX w.
  • Hala Widowiskowo – Sportowa MCKiS (jedna z najnowocześniejszych w Polsce).
  • Dworzec PKP w Jaworznie – Szczakowej z XIX w.
  • Cmentarz Żydowski przy al. Piłsudskiego z XIX w.
  • Budynek po Synagodze przy ulicy Stojałowskiego 4.
  • Pozostałości po Centralnym Obozie Pracy.
  • Zabudowa dawnej Huty Szkła Jaworzno – Dąbrowa Narodowa z XX w.
  • Rezerwat sasanek – rezerwat przyrody. Znajduje się w północnej części miasta. Ochroną objęte jest stanowisko sasanki otwartej (Pulsatilla patens) położone na południowo-wschodnim skłonie dolomitowego zbocza Sodowa Góra.
  • Dolina Żabnika – rezerwat przyrody położony jest w północno-wschodniej części miasta. Obszar objęty jest ochroną rezerwatową od 1996 roku. Powierzchnia rezerwatu obejmuje 42 ha i ok. 197 ha otuliny.
  • W mieście znajduje się także największy w Europie witraż (w kościele pw. św. Wojciecha i św. Katarzyny).
  • Jeden z największych w Europie komin (należący do Elektrowni "Jaworzno III").
  • Jaworzno w posiadaniu ma także nowoczesną krytą pływalnię, która oprócz olimpijskiego basenu posiada kilkudziesięciometrowe zjeżdżalnie, jaccuzi, sauny i inne nowoczesne rekreacyjno-zdrowotne atrakcje.
  • W mieście funkcjonuje także bardzo popularny ośrodek nurkowania Orka w zalanym kamieniołomie kopalni dolomitu
  • Zalew Sosina powstały w dawnym wyrobisku kopalni piasku.
  • Warto zobaczyć też nieczynne kamieniołomy oraz kopalnie węgla kamiennego już nieużywane lub dwie pozostałe, które funkcjonują nadal.

[edytuj] Baza noclegowa

W mieście znajdują się 4 hotele:

  • Brojan (ul. Paderewskiego 44)
  • Dalia (ul. Grunwaldzka 285)
  • Pańska Góra (ul. Krakowska 1)
  • Wodnik (ul. Bukowska 10)

[edytuj] Ulice i place w Jaworznie

Deptak Miejski – ul. Sienkiewicza.

[edytuj] Religia

[edytuj] Katolicyzm

Większość mieszkańców Jaworzna stanowią wierni Kościoła Rzymskokatolickiego.

Diecezja
Jaworzno należy do diecezji sosnowieckiej. Obecnie dzielnica Jaworzna, Jeleń-Dąb, należy do archidiecezji krakowskiej, ponieważ znajduje się tam tylko kaplica dojazdowa (która nie ma swojej parafii), przynależąca do parafii Przemienienia Pańskiego w Libiążu, Libiąż zaś należy do archidiecezji krakowskiej. W przeszłości Jaworzno należało w całości do archidiecezji krakowskiej.

Dekanaty
Obszar Jaworzna należy do dwóch dekanatów diecezji sosnowieckiej:

Natomiast mały fragment miasta (Jeleń-Dąb) należy do dekanatu archidiecezji krakowskiej:

p • d • e
Dekanaty diecezji sosnowieckiej

sosnowiecki - św. Barbary • sosnowiecki - Chrystusa Króla • sosnowiecki - św. Jadwigi Śląskiej • sosnowiecki - św. Tomasza Apostoła • sosnowiecki - Wniebowzięcia NMP

będziński • czeladzki • dąbrowski - Najświętszego Serca Pana Jezusa • dąbrowski - NMP Anielskiej • dąbrowski - św. Antoniego z Padwy • jaroszowski • jaworznicki - NMP Nieustającej Pomocy • jaworznicki - św. Wojciecha • łazowski • olkuski • pilicki • sączowski • siewierski • sławkowski • sułoszowski • wolbromski - Podwyższenia Krzyża św. • wolbromski - św. Katarzyny

 

Parafie

  • Parafia Świętych Wojciecha i Katarzyny w Jaworznie – Centrum
  • Parafia Najświętszej Maryi Panny Nieustającej Pomocy w Jaworznie – Osiedlu Stałym
  • Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Jaworznie – Długoszynie
  • Parafia św. Jana Kantego w Jaworznie – Niedzieliskach
  • Parafia św. Brata Alberta Chmielowskiego w Jaworznie – Pieczyskach
  • Parafia św. Elżbiety Węgierskiej w Jaworznie – Szczakowej
  • Parafia Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Jaworznie – Dąbrowie Narodowej
  • Parafia św. Barbary w Jaworznie – Podłężu
  • Parafia Miłosierdzia Bożego w Jaworznie – Borach
  • Parafia Najświętszej Maryi Panny Nieustającej Pomocy w Jaworznie – Ciężkowicach
  • Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Jaworznie – Jeleniu
  • Parafia św. Karola Boromeusza w Jaworznie – Starej Hucie
  • Parafia św. Józefa Rzemieślnika w Jaworznie – Jeziorkach
  • Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Jaworznie – Sobieskim
  • Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jaworznie – Byczynie

[edytuj] Protestantyzm

Działalność duszpasterską na terenie miasta prowadzą cztery kościoły protestanckie o charakterze ewangelicznym. Należą do nich:

[edytuj] Inne

W przeszłości istniała w Jaworznie synagoga, która została zdewastowana przez hitlerowców w czasie II wojny światowej.

W Jaworznie istnieje spora grupa – kilka zborów – Świadków Jehowy, posiadająca własne Sale Królestwa.

[edytuj] Sport

Hala widowiskowo-sportowa

[edytuj] Piłka nożna

[edytuj] Siatkówka

[edytuj] Koszykówka

  • MCKiS AND-BUD Jaworzno – męski klub koszykarski grający obecnie w II lidze. Wicemistrz Polski juniorów.

[edytuj] Szachy

[edytuj] Narty wodne

[edytuj] Edukacja

Budynek OKE Jaworzno.

W Jaworznie znajduje się Okręgowa Komisja Egzaminacyjna obejmująca swoim zasięgiem województwo śląskie. Jaworzno posiada także wiele szkół, w których można się kształcić na różnorodnych kierunkach.

Przedszkola:

Szkoły Podstawowe

Szkoły artystyczne

  • Szkoła Muzyczna I Stopnia im. Grażyny Bacewicz
  • Szkoła Tańca Towarzyskiego SUKCES
  • Szkoła Tańca Towarzyskiego WIR (oddział zamiejscowy)

Gimnazja

Licea

  • Liceum Ogólnokształcące nr I im. Tadeusza Kościuszki
  • Liceum Ogólnokształcące nr II im. Czesława Miłosza
  • Liceum Ogólnokształcące nr III
  • Liceum Ogólnokształcące nr IV Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2
  • Liceum Ekonomiczne dla Dorosłych
  • Liceum Ekonomiczne dla Dorosłych po ZSZ
  • Liceum Ekonomiczne Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4
  • Liceum Handlowe Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4
  • Liceum Ogólnokształcące Społeczne Miejskiego Towarzystwa Oświatowego
  • Liceum Profilowane nr II Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2
  • Liceum Profilowane nr III Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3
  • Liceum Profilowane nr IV Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4
  • Liceum Profilowane nr V Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr
  • Liceum Profilowane Południowego Koncernu Energetycznego SA
  • Liceum Profilowane Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1
  • Liceum Techniczne Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2
  • Liceum Zawodowe Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1
  • Liceum Zawodowe Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4
  • Liceum Zawodowe Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 5
  • Liceum Zawodowe Zespołu Szkół Zawodowych Południowego Koncernu Energetycznego SA

Technika

  • Technikum Budowlane Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1
  • Technikum dla Dorosłych Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 6
  • Technikum Energetyczne dla Dorosłych Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 5
  • Technikum Energetyczne Zespołu Szkół Zawodowych Południowego Koncernu Energetycznego SA
  • Technikum Gastronomiczne Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4
  • Technikum Górnicze Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 6
  • Technikum Hotelarskie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4
  • Technikum Mechaniczne dla Dorosłych Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3
  • Technikum nr 1 Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1
  • Technikum nr 2 Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2
  • Technikum nr 3 Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3
  • Technikum nr 4 Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4
  • Technikum nr 5 Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 5
  • Technikum nr 6 Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 6
  • Technikum Telekomunikacyjne Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 5
  • Technikum Zawodowe dla Dorosłych po ZSZ Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1

Szkoły policealne

  • Policealna Szkoła eCollege
  • Policealna Szkoła Informatyki i Administracji

Szkoły wyższe

[edytuj] Rozrywka

Zalew Sosina
  • Basen olimpijski
  • Stadnina koni
  • Kręgielnia
  • Strzelnica
  • Skate Park
  • Korty tenisowe
  • Lodowisko (sezonowe)
  • Zalew Sosina
  • Centrum nurkowania "Zalany kamieniołom"

[edytuj] Kultura

Budynek MCK, w którym dawniej mieściło się Polskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół"

Świętem Miasta jest pierwsza sobota czerwca. W tym okresie organizowane są Dni Jaworzna[1].

[edytuj] Muzea

  • Muzeum miasta Jaworzna

[edytuj] Kina

  • Kino Pod Chmurką – kino plenerowe, zawsze w okresie wakacyjnym.
  • Kino Sasanka – zamknięte w 2002 r.
  • Kino Złocień – zamknięte w 1985 r.
  • Kino Pionner – zamknięte w 1994 r.
  • Kino Związkowiec – zamknięte w 1987 r.

[edytuj] Biblioteki

Budynek Biblioteki Miejskiej
  • Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Rynek Główny 17 (Główna siedziba)
  • Filie:
    • al. 11 listopada 1 (Os. Podwale)
    • ul. Ławczana 12 (Os. Podłęże I)
    • ul. Brodzińskiego 27 (Os. Podłęże II)
    • ul. Granitowa 5 (Os. Gigant)
    • ul. Dwornickiego 7 (Os. Kościuszki)
    • ul. Łukasiewicza 1 (Os. Stałe)
    • ul. Niemcewicza 7a (Bory)
    • ul. Jaworznicka 27a (Góra Piasku)
    • ul. Jagiellońska 3 (Szczakowa)
    • ul. Olszewskiego 76 (Stara Huta)
    • ul. Kasztanowa 33 (Jeziorki)
    • ul. Strażacka 1 (Dąbrowa Narodowa)
    • ul. Dąbrowskiego 25 (Długoszyn)
    • ul. Korczyńskiego 12 (Byczyna)
    • ul. Wyzwolenia 2 (Ciężkowice)
    • ul. Celników 1 (Jeleń)
    • ul. Chełmońskiego 28 (Filia Szpital)
  • Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Katowicach. Filia w Jaworznie, ul. Rynek Główny 17 (II piętro w gmachu Miejskiej Biblioteki Publicznej)

[edytuj] Cykliczne imprezy kulturalne

  • Festiwal Piosenki Francuskiej – luty.
  • Jawor Rock Festival – kwiecień.
  • Jeunesses Musicales – cykl koncertów – styczeń/luty
  • Festiwal Twórczości Młodzieży Szkolnej ”Jawor” – kwiecień – czerwiec
  • Konkurs Literacki „O złote pióro prezydenta m. Jaworzna” kwiecień – czerwiec
  • "Psia Parada" – maj.
  • "Jaworznicki salon motoryzacyjny" – maj.
  • Tour de Jaworzno – czerwiec.
  • Dni Jaworzna – czerwiec.
  • "Noc Świętojańska" – czerwiec.
  • "Grand Prix w siatkówce plażowej" – lipiec.
  • Festiwal Energii – lipiec.
  • "Pożegnanie lata" – sierpień.
  • "Grand Prix w biegach ulicznych" – wrzesień.
  • Miejski Przegląd Humoru „Śmiej się pan z tego” – listopad

[edytuj] Galerie

  • Galeria Obecna
  • Galeria Kameralna

[edytuj] Zespoły muzyczne pochodzące z Jaworzna

[edytuj] Media

[edytuj] Prasa

  • Co Tydzień – tygodnik.
  • Tydzień w Jaworznie – tygodnik.
  • Jaworzno – tygodnik.
  • Dziennik Zachodni – tygodnik powiatowy "DZ Jaworzno".
  • Żółty Jeż – tygodnik, darmowy.
  • Extra – dwutygodnik, darmowy.
  • Sokół Jaworznicki – magazyn kulturalny, miesięcznik Miejskiego Centrum Kultury i Sportu.
  • "Osiedlowe To i Owo" – Miesięcznik Spółdzielni Mieszkaniowej "Górnik";.
  • "Rak" – Jaworznicki Biuletyn Informacyjny – dwutygodnik (obecnie już nie ukazuje się).
  • "KONCERN" – miesięcznik Południowego Koncernu Energetycznego SA.
  • "trójka w Jaworznie" – miesięcznik Elektrowni Jaworzno III PKE SA. (do III 2007)
  • "KONCERN w trójce" (