Jordanów
Z Wikipedii
 |
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości. |
| Jordanów | |||
|
|||
| Województwo | małopolskie | ||
| Powiat | suski | ||
| Gmina - rodzaj |
Jordanów miejska |
||
| Założono | 1564 | ||
| Prawa miejskie | 1564 | ||
| Burmistrz | Kazimierz Hajda | ||
| Powierzchnia | 20,92 km² | ||
| Położenie (punkt) | 49° 40' N 19° 50' E |
||
| Ludność (2006) • liczba • gęstość |
5113 244,4 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
18 | ||
| Kod pocztowy | 34-240 | ||
| Tablice rejestracyjne | KSU | ||
Położenie na mapie Polski  Jordanów
|
|||
| TERC10 (TERYT) |
2121615011 | ||
| Miasta partnerskie | Askersund  Dukla  |
||
|
Urząd miejski3
Rynek 1 34-240 Jordanówtel. 18 267-55-54; faks 18 276-55-16 |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Jordanów – miasto i gmina w województwie małopolskim, w powiecie suskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. Miasto położone nad rzeką Skawą we wschodniej części Beskidu Makowskiego.
Według danych z 31 grudnia 2006, miasto miało 5113 mieszkańców.
Jordanów tworzy odrębną gminą miejską, ale jest także siedzibą gminy wiejskiej Jordanów. Obejmuje ona wsie: Osielec, Łętownia, Naprawa, Wysoka i Toporzysko. Do 1992 w skład tej gminy wchodziły także 2 sąsiednie wsie Bystra i Sidzina, które tworzą teraz gminę Bystra-Sidzina.
Spis treści |
[edytuj] Zabytki
- dwór drewniany z II poł. XVIII w. (Jordanów-Chrobacze * kościół z początku XX w. z wyposażeniem z XVI i XVII wieku; w ołtarzu obraz Matki Bożej Trudnego Zawierzenia koronowany w 1994 r. koronami papieskimi.
- Budynek "Poczekaj" przy ulicy Kolejowej 10, pochodzący z początku XVIII wieku. W parterze budynku znajdował się Zajazd, bowiem tędy prowadził "szlak solny" z Wieliczki na Węgry i tu na posiłek i wypoczynek zatrzymywali się kupcy. W piętrowej części budynku były pokoje (hotel).
- Dąb Wolności na jordanowskich plantach "szubertowskich", posadzony zgodnie z uchwałą Rady Miasta w dniu 21 maja 1919 roku celem upamiętnienia odzyskania przez Polskę niepodległości.
- Figura św. Jana Nepomucena, znajdująca się na skrzyżowaniu głównych szlaków komunikacyjnych w centrum jordanowskiego rynku, pochodząca z XVIII wieku. Św. Jan Nepomucen czczony jako Patron "dobrej sławy" oraz jako opiekun dróg i mostów, a także orędownik w czasie powodzi. Dziw bierze, że do dnia dzisiejszego zachował się orzeł w koronie wykuty w cokole figury, która jest z kamienia, mimo zawieruch jakimi dotknięta była Polska, w tym miasto Jordanów: zabory, I i II wojna światowa, okupacja hitlerowska oraz system totalitarny.
- Ratusz Miejski zlokalizowany na środku jordanowskiego Rynku, wybudowany z cegły. Rok oddania do użytku 1911. W budynku tym mają siedzibę: władze samorządowe miasta oraz Urząd Miasta.
[edytuj] Historia
Miasto zostało lokowane w 1564 r. przez Wawrzyńca Spytka Jordana z Zakliczyna na terenie wsi Malejowa. Nazwa miasta wywodzi się właśnie od nazwiska jego założyciela. Osada położona była przy skrzyżowaniu szlaków: z Krakowa i Wieliczki (trakt solny) przez Myślenice na Orawę i Węgry oraz szlak doliną Skawy aż na Śląsk. W 1581 r. uzyskał prawo dorocznych jarmarków, które w XVII w. stały się bardzo znane w południowej części Korony. Sprzedawano tu bydło, płótno oraz sól.
W XIX w. miasto trochę podupadło i miało charakter raczej rolniczy. Ludność Jordanowa ledwie przekraczała tysiąc mieszkańców. W latach 20. XX w. do miasta przyłączone sąsiednia wieś Malejowa oraz przysiółki Chrobacze i Mąkacz. Tym samym liczba ludności przekroczyła trzy tysiące.
W 1939 r. okolice Jordanowa były miejscem walk 10 Brygady Kawalerii oraz miejscowej ludności z wojskami niemieckimi. Miasto zostało silnie zniszczone w czasie II wojny światowej.
[edytuj] Kalendarium
- 7 listopada 1564 – Wawrzyniec Spytek Jordan otrzymał od króla Zygmunta Augusta przywilej na założenie Miasta Jordanowa.
- 1576 – został wzniesiony drewniany kościółek, którego fundatorką była żona zmarłego Spytka Jordana – Anna Jordanowa z Sieniawskich.
- 1588 – utworzono pierwszą szkołę parafialną obok Skotnicy (dzisiejsza ulica Batalionów Chłopskich).
- 1618 – pierwsza wzmianka historyczna o obrazie Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus, czczonej jako Pani Jordanowska.
- 1772 – w wyniku rozbioru Polski dobra jordanowskie, których właścicielem był Józef Sierakowski przeszły pod panowanie Austrii, tak jak inne tereny południowej Polski.
- 1858 – wizytacja w Jordanowie Jego Cesarskiej Mości Franciszka Józefa
- 1885 – została założona Ochotnicza Straż Pożarna Miasta Jordanowa.
- 1900 – powstało Towarzystwo Zaliczkowe pod nazwą "Praca i Oszczędność".
- 1912 – zostaje założone Towarzystwo Gimnastyczne pod nazwą "Sokół".
- 1913 – wybudowano kościół parafialny wg projektu dr Sass Zubrzyckiego. Również ten sam architekt zaprojektował budynek Ratusza Miejskiego (1911) oraz budynek Sądu Grodzkiego (1908).
- 1919 – posadzono na zachodniej stronie jordanowskiego Rynku "Dąb Wolności" na pamiątkę odzyskania przez Polskę niepodległości.
- 1926 – założenie Miejskiego Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego im. św. Stanisława ze Szczepanowa.
- 1929 – przyłączono do Miasta Jordanowa: Gminę Malejowa oraz przysiółki: Chrobacze, Przykrzec i Mąkacz.
- 1930 – miasto Jordanów zostaje zelektryfikowane.
- 1932 – miasto wizytował ks. kardynał Adam Stefan Sapieha – metropolita krakowski, który uczestniczy w uroczystym posiedzeniu Rady Miasta.
- 1933 – powstał organ lewicy chłopskiej pod tytułem "Wieś i Jej Pieśń".
- 1 września 1939 – od strony słowackiej Orawy Niemcy hitlerowskie napadły ziemię jordanowską.
- 1939 – wprowadzono w Jordanowie tajne nauczanie dla klas od V do VII, a następnie w zakresie szkoły średniej.
- 1939–1945 – miasto zostało dwukrotnie spalone, a straty w wyniku zniszczeń wyniosły 72%.
- 1939–1945 – na terenie ziemi jordanowskiej działają między innymi takie ugrupowania partyzanckie jak: Bocian, Chełm, Harnasie, Walka, Związek Walki Zbrojnej oraz Koła: Rocha i Bataliony Chłopskie.
- 1942 – rozstrzelanie przez okupanta hitlerowskiego 67 Żydów jordanowskich.
- 29 stycznia 1945 – wyzwolenie Jordanowa spod okupacji hitlerowskiej.
- 1951 – miasto otrzymało wodę z wodociągów miejskich z ujęciem źródeł na górze Przykrzec oraz zostają uruchomione 22 hydranty przeciwpożarowe.
- 1967 – groźny pożar kościoła parafialnego, powstały w wyniku wyładowań atmosferycznych. Dzięki sprawnej akcji gaśniczej straży pożarnych udało się uratować świątynię. Spłonął tylko dach kościoła.
- Na przełomie lat 70. powstał największy zakład produkcyjny Krakowskiej Fabryki Armatur – Zakład nr 3 w Jordanowie.
- 1975 – Miejska Rada Narodowa podjęła uchwałę w formie wniosku pod adresem Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie o utworzeniu wspólnej Rady dla: Miasta Jordanowa, Gminy w Jordanowie oraz Gminy Bystra-Sidzina.
- 13 grudnia 1975 – na stację kolejową w Jordanowie wjechał pierwszy specjalny pociąg elektryczny relacji Kraków – Zakopane.
- 4 marca 1977 – w sali widowiskowej Domu Strażaka odbył się I Wojewódzki Zjazd Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu województwa nowosądeckiego.
- 15 maja 1978 – powołano Towarzystwo Miłośników Ziemi Jordanowskiej.
- 3 czerwca 1979 – miasto Jordanów było organizatorem "Wojewódzkiego Święta Ludowego".
- 9 września 1984 – miasto Jordanów zostało odznaczone Orderem Krzyża Grunwaldu III kl. Złotą odznaką "Zasłużone dla Województwa Nowosądeckiego, odznaczenie honorowe Związku Bojowników o Wolność i Demokrację – Zarząd Główny.
- 1981–1985 – oddano są do użytku bloki mieszkalne z budownictwa spółdzielczego na osiedlu "Wrzosy" jak również oczyszczalnia ścieków typu "bioblok".
- 1983 – wybudowano nowe ujęcie wody dla Miasta Jordanowa na rzece Skawa.
- 25 września 1994 – koronacja obrazu Matki Bożej Trudnego Zawierzenia – Pani Jordanowskiej. Koronacji dokonał Jego Eminencja ks. kardynał Franciszek Macharski – metropolita krakowski.
- 13 czerwca 1999 – beatyfikacja sług bożych wywodzących się z parafii jordanowskiej – ks. Piotra Dańkowskiego i ks. Stanisława Pyrtka.
- 9 września 2001 – na jordanowskich plantach posadzono "Dęby – Pomniki Historii" dla upamiętnienia: Ojca Świętego Jana Pawła II, księdza kardynała Stefana Wyszyńskiego – prymasa 1000-lecia, księdza błogosławionego Piotra Dańkowskiego, księdza błogosławionego Stanisława Pyrtka. Otwarto wystawę ekumeniczną w Izbie Historii Miasta Jordanowa pod tytułem "Przyjaźń bez granic" organizatorem wystawy władze Miasta szwedzkiego Karlskoga i Towarzystwo Miłośników Ziemi Jordanowskiej.
[edytuj] Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, Jordanów ma obszar 20,92 km², w tym:
- użytki rolne: 57%
- użytki leśne: 34%
Miasto stanowi 3,05% powierzchni powiatu.
[edytuj] Sport
W mieście działa Ludowy Klub Sportowy "Jordan". Sekcja piłkarska skupia wokół siebie młodzież w czterech drużynach (ok. 90 zawodników): trampkarze, juniorzy młodsi, juniorzy i seniorzy. Klub dysponuje zmodernizowanym i odwodnionym boiskiem sportowym z dobrze rozbudowanym zapleczem socjalnym. W sezonie 2001/2002 drużyna trampkarzy zajęła V miejsce w lidze okręgowej natomiast drużyna juniorów I miejsce w tej samej lidze. Drużyna seniorów grająca w klasie A zajęła w sezonie 2001/2002 VI miejsce.
Ponadto na terenie miasta działa :
- UKS Sprint skupiający młodzież uprawiającą kolarstwo.
- UKS TIGER Taekwondo WTF – szkoła koreańskiej sztuki walki. Działająca pod egidą Polskiego Związku Taekwondo WTF oraz Światowej Federacji Teaekwondo.
Młodzież reprezentująca UKS Tiger posiada wiele tytułów mistrzowskich rangi ogólnopolskiej.
- Koło Polskiego Związku Wędkarskiego
[edytuj] Turystyka
Z uwagi na swoje malownicze położenie w zdrowym klimacie wśród gór i lasów, Jordanów posiada charakter miejscowości wczasowo-turystycznej.
Miasto stanowi dogodny punkt wyjściowy w otaczające pasma górskie. Z centrum prowadzi pięć szlaków turystycznych m.in. na Luboń Wielki i Babią Górę, najwyższy poza Tatrami szczyt w Polsce – 1725 m n.p.m.
Jordanów ma świetnie rozwiniętą sieć busów. Dzięki tak dobrze zorganizowanym połączeniom można szybko i wygodnie dojechać do Krakowa, Zakopanego, Rabki a także do okolicznych wsi.
Na uwagę zasługują najbliższe okolice Jordanowa jak wieś Naprawa, rodzinna wieś Jalu Kurka, autora głośnej powieści "Grypa szaleje w Naprawie", Łętownia z drewnianym kościołem z XVIII wieku – zaliczonym do zabytków I klasy, wieś Wysoka z zabytkowym dworem z XVI wieku.
W niewielkiej odległości znajduje się Babiogórski Park Narodowy. Cennym zespołem krajobrazowo – przyrodniczym jest góra Przykrzec z atrakcyjnymi punktami widokowymi na dolinę Skawy, Beskid Wyspowy, Gorce, Tatry i Pasmo Babiogórskie. We wszystkie te miejsca praktycznie co 30 minut można dojechać BUS-em.
Komunikację na trasie Kraków – Zakopane i Sucha Beskidzka – Nowy Sącz zapewnia także linia kolejowa wraz ze stacją PKP w Jordanowie.
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 28 dzięki temu przez Jordanów przejeżdżają przelotowe autobusy PKS ze Śląska w kierunku Zakopanego, Rzeszowa, Przemyśla.
[edytuj] Demografia
Dane z 30 czerwca 20042:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 5118 | 100 | 2662 | 52 | 2456 | 48 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
244,6 | 127,2 | 117,4 | |||
Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1612,48 zł.
[edytuj] Rozwój ludności
- 1857 – 1040 mieszk.
- 1870 – 1140
- 1880 – 1236
- 1890 – 1262
- 1900 – 1345
- 1910 – 1511
- 1921 – 1486
- 1931 – 3115
- 1939 – 3300
- 1946 – 2638
- 1950 – 2515
- 1960 – 3091
- 1986 – 4400
- 2002 – 5063
- 2004 – 5118
[edytuj] Sąsiednie gminy
Bystra-Sidzina, Jordanów, Raba Wyżna
[edytuj] Zobacz więcej
- Powiat suski
- Województwo małopolskie
- Podział administracyjny województwa małopolskiego
- Miasta w Polsce
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zespół Szkół im. bł. ks. P. Dańkowskiego w Jordanowie [1]
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Miasta: Jordanów • Maków Podhalański • Sucha Beskidzka
Gminy miejskie: Jordanów • Sucha Beskidzka
Gminy miejsko-wiejskie: Maków Podhalański
Gminy wiejskie: Budzów • Bystra-Sidzina • Jordanów • Stryszawa • Zawoja • Zembrzyce
|
||||||||||
| Berlusconi o gazie: Włosi mogą być spokojni |
|
Premier Silvio Berlusconi zapewnił, że Włosi nie mają powodów do niepokoju w związku ze skutkami rosyjsko- ukraińskiego sporu gazowego, w rezultacie którego całkowicie wstrzymano dostawy rosyjskiego gazu m.in do Włoch.
|
| Ortodoksyjni Żydzi przeciwko ofensywie w Strefie Gazy |
|
Kilkudziesięciu ultraortodoksyjnych Żydów z ugrupowania Neturei Karta - Strażników Miasta manifestowało w Jerozolimie przeciwko izraelskiej ofensywie w Strefie Gazy.
|
| Sikorski wyśle Polaków na "gazową wojnę"? |
|
Jeśli Rosja, Ukraina i Komisja Europejska będą chciały, Polska jest gotowa choćby jutro wysłać, w związku z rosyjsko-ukraińskim konfliktem gazowym, ekspertów zajmujących się gazownictwem - zapowiedział w TVN24 szef MSZ Radosław Sikorski.
|
| Śmierć Claudiu Crulica: Będzie kolejna ekspertyza |
|
Będzie dodatkowa uzupełniająca opinia biegłych w sprawie śmierci Claudiu Crulica. Obywatel Rumunii w ubiegłym roku zagłodził się na śmierć.
|
| Potrzebna dodatkowa ekspertyza ws. śmierci Crulica |
|
Będzie dodatkowa uzupełniająca opinia biegłych w sprawie śmierci Claudiu Crulica. Obywatel Rumunii w ubiegłym roku zagłodził się na śmierć. Do krakowskiego aresztu na ul. Montelupich trafił z zarzutami kradzieży. Śledztwo w sprawie śmierci Rumuna od kilku miesięcy prowadzi prokuratura.
|