Karczma
Z Wikipedii
Karczma (austeria, gospoda, oberża, zajazd) - budynek przeznaczony dla podróżnych, na miejsce spotkań i zabaw ludowych, a także sklep sprzedający przede wszystkim napoje alkoholowe. Stawiano je przy głównych traktach, często na rozstajach dróg, a w okresie późniejszym, gdy karczmy zaczęły specjalizować się w sprzedaży wódki, stawiano je - dla zysku - we wsiach, co prowadziło do rozpijania chłopstwa.
Historia karczem w Polsce datuje się od wczesnego średniowiecza i związana jest z prawem propinacji. Początkowo stanowiły własność władcy, który nadawał przywilej ich prowadzenia zakonom, rycerstwu, a w okresie kolonizacji na prawie niemieckim sołtysom sprowadzającym osadników. Od roku 1494 obowiązywało prawo propinacyjne, zastrzegające wyłączność sprzedaży trunków dla właścicieli wiosek. Od tego czasu wina i miody były z karczem systematycznie wypierane przez wódkę.
Dla zwiększenia dochodów wprowadzano przymus propinacyjny nakazujący chłopom kupowanie napojów alkoholowych w karczmach wyznaczonych przez właścicieli majątków oraz tzw. "narzuty", czyli obowiązek kupowania trunków po cenie narzuconej przez dwory.
Często bryła budynku wyposażona była w ganki, podcienia, dach mansardowy. W okresie klasycyzmu dominują portyki, ryzality. Ważnym elementem był stan czyli stajnia z wozownią.
W Polsce występują głównie 2 typy karczm:
- rzadziej spotykana na planie litery T, gdzie stan usytuowany jest prostopadle do budynku mieszkalnego na osi sieni przejazdowej
- na planie prostokąta - stan na przedłużeniu części mieszkalnej, z wjazdem od strony szczytowej przez podsienie.
Nieliczne zachowane karczmy polskie to:
- Karczma "Rzym" w Suchej Beskidzkiej - powstała na początku XVIII w.,
- Karczma Budzyń w Lublinie - obecny budynek ma kształt uformowany w I połowie XIX wieku i jest oznaką przebiegającego tu wcześniej traktu Litewskiego.
- "Stara Karczma" w Jeleśni - prawdopodobnie był to pierwszy dom w Jeleśni, który zbudowali Wołosi, jeszcze przed drewnianym kościołem z 1584 r.,
- karczma w Sławkowie.
- karczma "Ostatni Grosz" w Głownie z 1740 roku - prawdopodobnie najstarszy budynek miasta, obecnie niszczeje
We Włoszech występują małe oberże określane osterie (wł. osteria).
[edytuj] Galeria
.JPG) Karczma „Budzyń” w Lublinie na zdjęciu T. Chrzanowskiego z 1964 roku. |
 Austeria w Sławkowie. |
[edytuj] Zobacz też
| Olsztyn: 16-latka śmiertelnie zatruła się czadem |
|
Szesnastoletnia dziewczyna śmiertelnie zatruła się czadem. Dwie osoby, które były z nią w mieszkaniu nie ucierpiały - poinformowała Małgorzata Szmidt-Jeżewska, rzecznik prasowa warmińsko-mazurskiej straży pożarnej.
|
| Izrael ma nadzieję na owocne rozmowy z Egiptem |
|
Izrael wyraził nadzieję, że rozmowy z Egiptem na temat sytuacji w Strefie Gazy stworzą warunki, które pozwolą Izraelowi "zakończyć operację militarną".
|
| Irak wzywa do odwetu za Strefę Gazy |
|
Radykalny duchowny Muktada as-Sadr wezwał iracki ruch oporu do przeprowadzenia "operacji odwetowych" przeciwko siłom amerykańskim w Iraku, aby zaprotestować w ten sposób przeciw izraelskiej ofensywie w Strefie Gazy.
|
| Tragiczny bilans wojny w Strefie Gazy |
|
Co najmniej 702 Palestyńczyków zginęło, a 3100 zostało rannych podczas izraelskiej ofensywy w Strefie Gazy - podał szef służb ratowniczych.
|
| Posłowie za rozszerzeniem uprawnień "speckomisji" |
|
Za umożliwieniem sejmowej "speckomisji" dostępu do dokumentów i materiałów uzyskanych przez służby specjalne opowiedzieli się w środę, podczas debaty w Sejmie nad projektem zmian w regulaminie izby, posłowie ze wszystkich klubów parlamentarnych.
|