Karlizm
Z Wikipedii
Karlizm - zespół poglądów politycznych i społecznych, charakterystyczny dla Hiszpanii XIX i XX wieku. Karliści zmierzali do odtworzenia mocarstwowej Hiszpanii poprzez reformy konserwatywne, prokatolickie, decentralizacyjne, antyabsolutystyczne, antydemokratyczne i antyliberalne w duchu legitymistycznym. Program ten nie był do końca spójny, rodził się stopniowo, w opozycji do poczynań kolejnych postępowych rządów madryckich.
Pierwotnie mianem karlistów określano zwolenników infanta Don Carlosa, hrabiego Molina, który - zgodnie z prawem salickim, którym do tego czasu posługiwali się hiszpańscy Burbonowie - powinien był w 1833 objąć tron Hiszpanii po śmierci swego brata Ferdynanda VII . Karlistów, reprezentujących kręgi katolickie i konserwatywne, ubiegli jednak zwolennicy reform, który doprowadzili do proklamowania królową trzyletniej Izabeli II.
Przez cały XIX wiek zwolennicy Karola oraz jego potomków podejmowali zbrojne powstania oraz toczyli walkę w sferze metapolitycznej. Przez ten czas skupiali wokół siebie środowiska tradycjonalistyczne, które sprzeciwiały się przekształceniu Hiszpanii w monarchię konstytucyjną, a następnie w republikę.
Podczas wojny domowej 1936-1939 karliści poparli gen. Franco, tworząc zmilitaryzowane formacje, zwane requetés (ochotnicy). Karlistowskie requetés stanowiły jedną z trzech najważniejszych formacji wojskowych frankistów, obok Falangi oraz jednostek czarnych muzułmanów z Maroka. Ponieważ gen. Franco obawiał się konfliktów między konserwatywnymi karlistami, a nacjonalistyczną Falangą, w 1937 roku przymusowo połączył obie organizacje, tworząc Hiszpańską Falangę Tradycjonalistyczną.
Karliści byli zrzeszeni w tzw. Comunion Tradicionalista (Wspólnota Tradycjonalistyczna). Partia posiadała w okresie wojny domowej wpływy głównie na terenach wiejskich północy Hiszpanii, szczególnie w prowincji Nawarra, wówczas jeszcze w połowie baskijskiej, a także w części Starej Kastylii i w Katalonii. Na południu grupowała głównie inteligencję z Andaluzji.
Tradycyjnym nakryciem głowy karlistów był czerwony beret, którym często zastępowali hełm bojowy, pomimo, że stanowili wówczas dogodny i wyraźny cel dla przeciwnika. Hymnem karlistów jest pieśń Oriamendi, a hasłem przewodnim "Dios, Patria, Fueros, Rey" (Bóg, Ojczyzna, Prawa Lokalne, Król).
W 1969 gen. Franco ostatecznie przywrócił w Hiszpanii monarchię, doprowadzając do powołania na tron Jana Karola I, który jednak nie reprezentował karlistowskiej linii dynastii Burbonów, gdyż ta wygasła po mieczu w 1936 ze śmiercią Dona Alfonsa Karola, po czym prawa karlistowskie przeszły, nie bez sprzeciwu innych pretendentów, na byłego króla Alfonsa XIII i jego potomków. Po śmierci gen. Franco karliści stracili jakiekolwiek wpływy polityczne. Pomimo tego do dziś nadal istnieje partia karlistowska - Comunión Tradicionalista Carlista.
[edytuj] Zobacz też:
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Dr Jacek Bartyzel: Bandera Carlista. Historia tradycjonalizmu legitymistycznego w Hiszpanii - bardzo obszerna książka na temat historii karlizmu.
- [1] - strona o requetes (po hiszpańsku)
- [2] - strona Comunión Tradicionalista Carlista (po hiszpańsku)
| Izrael nasilił działania zbrojne w Strefie Gazy |
|
Dzisiaj nad ranem Izrael nasilił ofensywę swych wojsk na południu Strefy Gazy. Według relacji świadków, granicę Strefy przekroczyły dziesiątki izraelskich czołgów kierując się w stronę miasta Rafah, położonego w pobliżu granicy z Egiptem.
|
| Prasa o kryzysie gazowym |
|
Koniec rosyjsko-ukraińskiego sporu o gaz jest blisko. Szefowie Gazpromu i Naftogazu będą dzisiaj w Brukseli gotowi do zawarcia porozumienia - donosi "Rzeczpospolita". Większość polskich gazet informuje o kryzysie gazowym.
|
| Farfał: Zmiana w TVP nie była zaaranżowana |
|
Nowy szef TVP Piotr Farfał zapewnia w "Dzienniku", że pochodzące z PiS sugestie, iż zmiana zarządu telewizji publicznej była zaaranżowana w budynkach ministerialnych, jest nieprawdziwa.
|
| A ksiądz u nas nowy? |
|
Święta, święta i po świętach, teraz czas na... kolędę. Do drzwi każdego katolika zapukał, bądź dopiero zapuka ksiądz.
|
| Olsztyn: 16-latka śmiertelnie zatruła się czadem |
|
Szesnastoletnia dziewczyna śmiertelnie zatruła się czadem. Dwie osoby, które były z nią w mieszkaniu nie ucierpiały - poinformowała Małgorzata Szmidt-Jeżewska, rzecznik prasowa warmińsko-mazurskiej straży pożarnej.
|