Klasyfikacja dinozaurów
Z Wikipedii
Klasyfikacja dinozaurów - nadrząd dinozaury obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).
Przez znaczną część XX wieku dinozaury nie były uważane za naturalną jednostkę systematyczną a nazwę tę stosowano jedynie dla zbiorczego określenia dwóch rzędów lądowych gadów z podgromady archozaurów – Saurischia i Ornithischia. Obecnie dinozaury uważa się za ważny (naturalny) takson – nadrząd w hierarchii linneuszowskiej, w skład którego włącza się zazwyczaj także ptaki, bo bez nich stają się grupą parafiletyczną, a więc sztuczną. Dlatego mówiąc o dinozaurach w tradycyjnym znaczeniu (wymarłych mezozoicznych nielatających gadach naczelnych) często używa się określenia non-avian dinosaurs, czyli "nie-ptasie dinozaury".
[edytuj] Klasyfikacja
- Nadrząd: dinozaury
- Rząd: dinozaury gadziomiedniczne (Saurischia)
- ?infrarząd Herrerasauria sensu Langer, 2004[2] (pozycja systematyczna wg Ezcurra, 2006[3], Langer & Benton, 2006[4])
- ?rodzaj eoraptor (pozycja systematyczna wg Langer & Benton, 2006[4])
- (Ranga niepewna) Eusaurischia
- podrząd teropody (Theropoda)
- ?rodzaj Eoraptor (pozycja systematyczna wg Ezcurra, 2006[3])
- ?infrarząd Herrerasauria sensu Langer, 2004
- rodzina Herrerazaury
- rodzaj czindezaur
- rodzaj herrerazaur
- rodzaj kaseozaur
- rodzina Staurikozaury
- rodzaj staurikozaur
- rodzina Herrerazaury
- neoteropody (Neotheropoda)
- nadrodzina Coelophysoidea
- rodzaj dilofozaur
- rodzina Coelophysidae
- rodzaj celofyz
- awerostry (Averostra) sensu Ezcurra, 2006[3]
- ceratozaury (Ceratosauria)
- rodzina Ceratosauridae
- rodzaj ceratozaur
- nadrodzina: Abelisauroidea
- rodzina Noasauridae
- rodzina Abelisauridae
- rodzina Ceratosauridae
- tetanury (Tetanurae)
- ?kriolofozaur
- nadrodzina Megalosauroidea
- rodzina Megalosauridae
- rodzaj megalozaur
- rodzina Spinosauridae
- podrodzina Spinosaurinae
- podrodzina Baryonychinae
- rodzina Megalosauridae
- Avetheropoda
- karnozaury (Carnosauria)
- rodzina Sinraptoridae
- rodzina Allosauridae
- rodzaj allozaur
- rodzina Carcharodontosauridae
- podrodzina Carcharodontosaurinae
- rodzaj karcharodontozaur
- podrodzina Giganotosaurinae
- rodzaj giganotozaur
- rodzaj mapuzaur
- rodzaj tyranotytan
- podrodzina Carcharodontosaurinae
- celurozaury (Coelurosauria)
- rodzina Coeluridae
- podrodzina Compsognathidae
- rodzaj jurawenator
- rodzaj kompsognat
- podrodzina Coelurinae
- rodzaj celur
- podrodzina Compsognathidae
- nadrodzina tyranozauroidy
- rodzaj Guanlong
- rodzaj eotyran
- rodzina Tyrannosauridae
- rodzaj daspletozaur
- podrodzina Albertosaurinae
- rodzaj albertozaur
- rodzaj gorgozaur
- podrodzina Tyrannosaurinae
- rodzaj tarbozaur
- rodzaj tyranozaur
- nadrodzina ornitomimozaury
- ?rodzina troodony
- ?rodzina alwarezaury
- rodzaj mononyk
- rodzaj alwarezaur
- rodzina deinocheiry
- rodzaj deinocheir
- rodzina ornitomimy
- rodzaj archeornitomim
- rodzaj gallimim
- maniraptory
- ?rodzina alwarezaury
- owiraptorokształtne (Oviraptoriformes)
- ?podrząd owiraptorozaury
- ?rodzaj protarcheopteryks
- rodzaj inkisiwozaur
- rodzina kaudipteryksy
- rodzaj kaudipteryks
- rodzina awimimy
- rodzaj awimim
- rodzina cenagnaty
- rodzaj cenagnatazja
- rodzaj elmizaur
- rodzina owiraptory
- podrodzina owiraptory (Oviraptorinae)
- rodzaj owiraptor
- rodzaj nemegtomaja
- podrodzina ingenie (Ingeniinae)
- rodzaj ingenia
- rodzaj konchoraptor
- podrodzina owiraptory (Oviraptorinae)
- ?terizinozaury (Therizinosauria) sensu Sereno, 2005[5] (terizinozauroidy sensu Zhang i in., 2001[6])
- ?rodzaj eszanozaur
- rodzaj falkarius
- nadrodzina terizinozauroidy (Therizinosauroidea) sensu Clark, Maryańska & Barsbold, 2004[7]
- rodzaj bejpiaozaur
- rodzina terizinozaury
- rodzaj terizinozaur
- rodzaj segnozaur
- rodzina alksazaury
- rodzaj alksazaur
- ?podrząd owiraptorozaury
- (Ranga niepewna): Paraves
- podrząd deinonychozaury
- ?rodzina troodony
- rodzaj troodon
- rodzina dromeozaury
- podrodzina unenlagie (Unenlaginae)
- rodzaj buitreraptor
- rodzaj unenlagia
- podrodzina Microraptorinae
- rodzaj bambiraptor
- rodzaj mikroraptor
- podrodzina welociraptory (Velociraptorinae)
- rodzaj deinonych
- rodzaj welociraptor
- podrodzina dromeozaury (Dromaeosaurinae)
- rodzaj dromeozaur
- podrodzina unenlagie (Unenlaginae)
- ?rodzina troodony
- (Ranga niepewna): Avialae
- ?terizinozaury (Therizinosauria) sensu Sereno, 2005[8]
- ?rodzina skansoriopteryksy (Scansoriopterygidae)
- rodzaj skansoriopteryks
- rodzaj epidendrozaur
- ptaki (Aves)
- archeopteryksokształtne (Archeopterygiformes)
- ?rodzina dromeozaury
- rodzina archeopteryksy (Archeopterygidae)
- rodzaj archeopteryks
- ?owiraptorozaury[8]
- archeopteryksokształtne (Archeopterygiformes)
- podrząd deinonychozaury
- rodzina Coeluridae
- karnozaury (Carnosauria)
- ceratozaury (Ceratosauria)
- nadrodzina Coelophysoidea
- Podrząd: zauropodomorfy (Sauropodomorpha)
- Rodzaj saturnalia (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003[9]; Yates, 2007[10])
- Rodzaj tekodontozaur (Thecodontosaurus) (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003; Yates, 2007)
- Rodzaj Efraasia (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003; Yates, 2007)
- Rodzaj Plateosauravus (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- Rodzaj rueleja (Ruehleia) (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- (Ranga niepewna): Plateosauria sensu Yates, 2007
- Infrarząd: prozauropody (Prosauropoda) sensu Galton & Upchurch, 2004[11]
- ?Rodzaj tekodontozaur (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzaj saturnalia (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?(Ranga niepewna) anchizaury (Anchisauria) sensu Galton & Upchurch, 2004
- ?Rodzina: anchizaury (Anchisauridae) (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzina: melanorozaury (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzaj riojazaur (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- Rodzaj melanorozaur
- ?Rodzaj kamelotia (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzaj lessemzaur (Lessemsaurus) (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- Infrarząd: prozauropody sensu Yates & Kitching, 2003
- ?Rodzaj riojazaur (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003)
- (Ranga niepewna): Plateosauria sensu Yates & Kitching, 2003; Galton & Upchurch, 2004
- ?Rodzaj jingszanozaur (Jingshanosaurus) (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzaj junanozaur (Yunnanosaurus) (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzina: Massospondylidae (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003)
- ?Rodzaj koloradizaur (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003)
- Rodzaj masospondyl (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003; Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzaj lufengozaur (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003)
- Rodzina: plateozaury (Plateosauridae)
- Rodzaj muszaur (Mussaurus) (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzaj koloradizaur (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- ?Rodzaj lufengozaur (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- Rodzaj euskelozaur (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- Rodzaj sellozaur (pozycja systematyczna wg Galton & Upchurch, 2004)
- Rodzaj plateozaur
- Rodzaj unajzaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- (Ranga niepewna): Massopoda sensu Yates, 2007
- ?Rodzina: Riojasauridae sensu Yates, 2007
- ?Rodzaj riojazaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzaj euknemezaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzina: Massospondylidae (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- Rodzaj masospondyl (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzaj koloradizaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzaj lufengozaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzaj jingszanozaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- (Ranga niepewna): anchizaury (Anchisauria) sensu Yates, 2007 (zauropody sensu Yates & Kitching, 2003)
- ?Rodzaj anchizaur (Anchisaurus) (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003; Yates, 2007)
- ?Rodzaj junanozaur (Yunnanosaurus) (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzaj melanorozaur (Melanorosaurus) (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003; Yates, 2007)
- Infrarząd zauropody (Sauropoda) sensu Yates, 2007
- Rodzaj blikanazaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- Rodzaj antetonitrus (pozycja systematyczna wg Yates & Kitching, 2003; Yates, 2007)
- ?Rodzaj lessemzaur (Lessemsaurus) (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzaj kamelotia (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- ?Rodzaj gongksianozaur (pozycja systematyczna wg Yates, 2007)
- Rodzina wulkanodony (Vulcanodontidae)
- Rodzaj wulkanodon
- (Ranga niepewna) euzauropody (Eusauropoda)
- Rodzina cetiozaury (Cetiosauridae)
- Rodzaj mamenchizaur (pozycja systematyczna wg Upchurch i in., 2004[12])
- (Ranga niepewna) neozauropody (Neosauropoda)
- Nadrodzina: diplodokokształtne (Diplodocoidea)
- ?Rodzina nemegtozaury (pozycja systematyczna wg Upchurch i in., 2004)
- Rodzina rebbachizaury
- Rodzina dikreozaury
- Rodzina diplodoki (Diplodocidae)
- Rodzaj apatozaur
- Rodzaj barozaur
- Rodzaj diplodok
- Rodzaj sejsmozaur
- Rodzaj superzaur
- (Ranga niepewna) Macronaria
- ?Rodzaj abrozaur (pozycja systematyczna wg Upchurch i in., 2004)
- ?Rodzaj belluzaur (pozycja systematyczna wg Upchurch i in., 2004)
- ?Rodzaj atlazaur (pozycja systematyczna wg Upchurch i in., 2004)
- ?Rodzaj jobaria (pozycja systematyczna wg Upchurch i in., 2004)
- (Ranga niepewna) Camarasauromorpha
- Rodzina kamarazaury (Camarasauridae)
- Rodzaj kamarazaur
- (Ranga niepewna) Titanosauriformes
- Rodzina brachiozaury (Brachiosauridae)
- Rodzaj astrodon
- Rodzaj brachiozaur
- Rodzaj cedarozaur
- Rodzaj laparentozaur
- Rodzaj marmarospondyl
- Rodzaj pleurocel
- Rodzaj zauroposejdon
- tytanozaury (Titanosauria)
- Rodzina tytanozaury (Titanosauridae)
- Rodzaj tytanozaur
- Rodzina saltazaury
- Rodzina tytanozaury (Titanosauridae)
- Rodzina brachiozaury (Brachiosauridae)
- Rodzina kamarazaury (Camarasauridae)
- Nadrodzina: diplodokokształtne (Diplodocoidea)
- ?Rodzina: Riojasauridae sensu Yates, 2007
- Infrarząd: prozauropody (Prosauropoda) sensu Galton & Upchurch, 2004[11]
- podrząd teropody (Theropoda)
- Rząd: dinozaury gadziomiedniczne (Saurischia)
-
- Rząd: dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia)
- ?Rodzina heterodontozaury (Heterodontosauridae)[13]
- (Ranga niepewna): Genasauria
- Podrząd: tyreofory (Thyreophora) d. opancerzone
- Infrarząd: stegozaury (Stegosauria)
- Rodzina stegozaury (Stegosauridae)
- Rodzaj Leksowizaur
- Rodzaj stegozaur
- Rodzaj kentrozaur
- Rodzaj tuodziengozaur
- Rodzina huayangozaury (Huayangosauridae)
- Rodzaj huayangozaur
- Rodzina stegozaury (Stegosauridae)
- Infrarząd: ankylozaury (Ankylosauria) d. pancerne
- Rodzina ankylozaury (Ankylosauridae)
- Rodzaj euplocefal
- Rodzaj ankylozaur
- Rodzina nodozaury (Nodosauridae)
- Rodzaj edmontonia
- Rodzaj zauropelta
- Rodzina scelidozaury (Scelidosauridae)
- Rodzaj scelidozaur
- Rodzina ankylozaury (Ankylosauridae)
- Infrarząd: stegozaury (Stegosauria)
- Podrząd: cerapody (Cerapoda)
- Infrarząd: ornitopody (Ornithopoda) d. ptasionogie
- Rodzina hipsylofodony (Hypsilophodontidae)
- Rodzaj hipsylofodon
- Rodzaj parksozaur
- Rodzina Driozaury (dryosauridae)
- Rodzaj driozaur
- Rodzina Kamptozaury (Camptosauridae)
- Rodzaj kamptozaur
- Rodzina Rabdodony (Rabdodontidae)
- Rodzaj rabdodon
- Rodzaj mutaburazaur
- Rodzina iguanodony (Iguanodontidae)
- Rodzina hadrozaury (Hadrosauridae) d. kaczodziobe
- Podrodzina hadrozaury (Hadrosaurinae)
- Rodzaj anatotytan
- Rodzaj prozaurolof
- Rodzaj zaurolof
- Rodzaj brachylofozaur
- Rodzaj edmontozaur
- Rodzaj kritozaur
- Rodzaj majazaura
- Rodzaj hadrozaur
- Rodzaj aralozaur
- Rodzaj kerberozaur
- Rodzaj klaozaur
- Rodzaj telmatozaur
- Podrodzina lambeozaury (Lambeosaurinae)
- Rodzaj tsintaozaur
- Rodzaj amurozaur
- Rodzaj trachodon
- Plemię parazaurolofy (Parasaurolophini)
- Rodzaj parazaurolof
- Rodzaj charonozaur
- Plemię korytozaury (Corythosaurini)
- Rodzaj lambeozaur
- Rodzaj korytozaur
- Rodzaj nipponozaur
- Podrodzina hadrozaury (Hadrosaurinae)
- Rodzina hipsylofodony (Hypsilophodontidae)
- heterodontozaurokształtne (Heterodontosauriformes)
- ?Rodzina heterodontozaury (Heterodontosauridae)[14]
- Rodzaj heterodontozaur
- Marginocefale (Marginocephalia)
- Infrarząd Pachycefalozaury d. grubogłowe
- Rodzina Homalocefale (Homalocephalosauridae)
- Rodzaj Gojocefal
- Rodzaj Homalocefal
- Rodzaj Wannanozaur
- Rodzina Pachycefalozaury (Pachycephalosauridae)
- Rodzaj Stegoceras
- Rodzaj Mikrocefal
- Rodzaj Prenocefal
- Rodzaj Pachycefalozaur
- Rodzaj Stygimoloch
- Rodzina Homalocefale (Homalocephalosauridae)
- Infrarząd ceratopsy (Ceratopsia) d. rogate
- Rodzina Psitakozaury (Psittacosauridae) d. papugodziobe
- Rodzaj Jinlong
- Rodzina ceratopsy (Ceratopsidae)
- Podrodzina Centrozaury (Centrosaurinae)
- Rodzaj Centrozaur
- Rodzaj Achelouzaur
- Rodzaj Pachyrinozaur
- Rodzaj Styrakozaur
- Podrodzina Ceratopsinae (syn. Chasmosaurinae)
- Rodzaj Triceratops
- Rodzaj Torozaur
- Rodzaj Chasmozaur
- Rodzaj Einiozaur
- Podrodzina Centrozaury (Centrosaurinae)
- Rodzina protoceratopsy (Protoceratopsidae)
- Rodzaj Protoceratops
- Rodzina czaojangzaury (Chaoyangsauridae)
- Rodzaj czaojangzaur
- Rodzina leptoceratopsy (Leptoceratopsidae)
- Rodzaj Leptoceratops
- Rodzina Psitakozaury (Psittacosauridae) d. papugodziobe
- Infrarząd Pachycefalozaury d. grubogłowe
- ?Rodzina heterodontozaury (Heterodontosauridae)[14]
- Infrarząd: ornitopody (Ornithopoda) d. ptasionogie
- Podrząd: tyreofory (Thyreophora) d. opancerzone
- Rząd: dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia)
Przypisy
- ↑ Na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, tom 7, str. 190, wydanie 2001-2005
- ↑ Langer, M. C. (2004) "Basal Saurischia." Pp. 25–46 in Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley, 861 pp.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Ezcurra, M. D. (2006) "A review of the systematic position of the dinosauriform archosaur Eucoelophysis baldwini Sullivan & Lucas, 1999 from the Upper Triassic of New Mexico, USA." Geodiversitas 28 (4):649-684
- ↑ 4,0 4,1 Langer, M. C. & Benton, M. J. (2006) "Early dinosaurs: a phylogenetic study." Journal of Systematic Palaeontology 4(4):309-358 DOI:10.1017/S1477201906001970
- ↑ Sereno, P. C. 2005. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7]; Taxon Search - Therizinosauria
- ↑ Zhang, X.-H.; Xu, X.; Zhao, X.-J.; Sereno, P. C.; Kuang, X.-W. & Tan, L. (2001) "A long-necked therizinosauroid dinosaur from the Upper Cretaceous Iren Dabasu Formation of Nei Mongol, People's Republic of China." Vertebrata PalAsiatica 39 (4): 282-290.
- ↑ Clark, J.M., Maryańska, T., & Barsbold, R. (2004). "Therizinosauroidea." Pp. 151– 164 in Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley, 861 pp.
- ↑ 8,0 8,1 Pozycja systematyczna wg Maryańska, T., Osmólska, H. & Wolsan, M. (2002) "Avialan status for Oviraptorosauria." Acta Palaeontologica Polonica 47 (1): 97-116
- ↑ Yates, Adam M. & Kitching, James W. (2003). "The earliest known sauropod dinosaur and the first steps towards sauropod locomotion" Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences Vol. 270, no. 1525. Pp. 1753–1758. DOI:10.1098/rspb.2003.2417
- ↑ Yates, Adam M. (2007). "Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton" Historical Biology 19(1): 93–123. DOI:10.1080/08912960600866953
- ↑ Galton, P. M. & Upchurch, P. (2004) "Prosauropoda." Pp. 232-258 in Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley, 861 pp.
- ↑ Upchurch, P.; Barrett, P. M. & Dodson, P. (2004) "Sauropoda." Pp. 259-322 in Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley, 861 pp.
- ↑ Pozycja systematyczna wg Butler Richard J.,Smith Roger M. H., and Norman David B. (2007). "A primitive ornithischian dinosaur from the Late Triassic of South Africa, and the early evolution and diversification of Ornithischia". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. Vol. 274, no. 1621, pp. 2041-2046. DOI:10.1098/rspb.2007.0367
- ↑ Pozycja systematyczna wg Xu X., Forster, C.A., Clark, J.M., & Mo J. 2006. "A basal ceratopsian with transitional features from the Late Jurassic of northwestern China." Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. Vol. 273, no. 1598, pp. 2135-2140. DOI:10.1098/rspb.2006.3566
kategoria • klasyfikacja • lista • portal • wikiprojekt
ankylozaury • ceratopsy • ceratozaury • ornitopody • pachycefalozaury • prozauropody • stegozaury • tetanury • zauropody
biologia • paleontologia • paleobotanika • geologia • ewolucja
era mezozoiczna • trias • jura • kreda • wymieranie kredowe
| ONZ: Izrael najpierw ewakuował Palestyńczyków, a potem ich ostrzelał |
|
Przynajmniej 30 Palestyńczyków zginęło w Strefie Gazy w ostrzale domu, do którego zostali wcześniej ewakuowani przez izraelskich żołnierzy - wynika z raportu ONZ.
|
| "Nie myślałem, że minister się tak prostytuuje" |
|
Posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną - ocenił w TVN24 poseł PO Janusz Palikot.
|
| Wypadek na drodze Wrocław-Legnica |
|
Jedna osoba została ranna w wyniku wypadku, do którego doszło w piątek wieczorem niedaleko miejscowości Mazurowice (Dolnośląskie). Droga krajowa nr 94 Wrocław - Legnica została całkowicie zablokowana.
|
| Omar Faris: Niech Izrael opuści nasze ziemie |
|
- Niech Izrael opuści nasze ziemie, a gwarantujemy, że ani jedna rakieta nie spadnie na ich ziemie - mówił przewodniczący Palestyńskiej Koalicji na rzecz Prawa do Powrotu Omar Faris, gość CZATerii w INTERIA.PL.
|
| Juszczenko: Konflikt gazowy był zaplanowany |
|
Ukraina pozwoli rosyjskim obserwatorom na wjazd na jej terytorium w celu nadzorowania tranzytu rosyjskiego gazu do Europy - poinformował prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko po spotkaniu z czeskim premierem Mirkiem Topolankiem w Kijowie.
|