Lidzbark
Z Wikipedii
| Lidzbark | |||
|
|||
| Województwo | warmińsko-mazurskie | ||
| Powiat | działdowski | ||
| Gmina - rodzaj |
Lidzbark miejsko-wiejska |
||
| Założono | 1301 | ||
| Prawa miejskie | 1325 | ||
| Burmistrz | Jan Rogowski | ||
| Powierzchnia | 5,7 km² | ||
| Położenie (punkt) | 53° 15' 37 '' N 19° 49' 16 '' E |
||
| Ludność (2004) • liczba • gęstość |
9351 1640,5 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
23 | ||
| Kod pocztowy | 13-230 | ||
| Tablice rejestracyjne | NDZ **** | ||
Położenie na mapie Polski  Lidzbark
|
|||
| TERC10 (TERYT) |
6283503044 | ||
| Miasta partnerskie |  Oebisfelde , Guttau |
||
|
Urząd miejski3
ul. Sądowa 21 13-230 Lidzbarktel. 23 696-15-04; faks 23 696-21-07 |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Lidzbark (pot. Lidzbark Welski, niem. Lautenburg) – miasto położone w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie działdowskim nad rzeką Wel i Jeziorem Lidzbarskim, na pograniczu Garbu Lubawskiego i Równiny Urszulewskiej. Siedziba gminy graniczącej z dwoma innymi województwami: kujawsko-pomorskim i mazowieckim. Zamieszkane przez 9 351 osób (dane z 2004 r.). W pobliżu znajdują się dwa parki krajobrazowe: Górznieńsko-Lidzbarski i Welski. Od 1997 r. patronem miasta jest św. Wojciech.
Miasto posiada status miasta turystycznego, ma rozwiniętą bazę noclegową i gastronomiczną.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Lidzbark założono na prawie niemieckim już w 1301 roku. Po nadaniu ziemi chełmińsko-michałowskiej Krzyżakom w 1303 roku zbudowano zamek i ufortyfikowane miasto. Krzyżacy po zajęciu Lidzbarka rozpoczęli na nowo i po swojemu budować miasto. Zakonowi zależało na szybkiej jego budowie, ze względu na sąsiedztwo z Mazowszem. Budując go nadano mu charakter obronny. W tym okresie wybudowano m.in. kościół św. Wojciecha, zamek, młyn i ratusz. Prawa miejskie Lidzbark uzyskał na początku XIV wieku (ok. 1325). Mieszkańcy przystąpili do Związku Pruskiego w 1454 r. Po zawarciu II pokoju toruńskiego z Zakonem w 1466 roku miasto znalazło się w granicach Polski. Rozpoczął się wtedy szybki rozwój "grodu nad Welem", który uzyskał liczne przywileje królewskie. W wyniku pierwszego rozbioru Polski w 1772 miasto znajdowało się w granicach Prus, za wyjątkiem lat 1807-1815, kiedy to stanowiło część Księstwa Warszawskiego. W 1887 przez miasto przeprowadzono trasę kolejową z Działdowa do Brodnicy. Do Polski miasto powróciło dopiero 18 stycznia 1920 roku. W czasie II wojny światowej wielu mieszkańców poniosło śmierć, a miasto zostało zniszczone w 75%. Po wojnie Lidzbark budowano praktycznie od podstaw.
Jeśli chodzi o prawa miejskie, to Lidzbark mógł je otrzymać nie wcześniej niż w XIV wieku. Świadczyć mogłyby o tym pierwsze przywileje miejskie pochodzące z 1410 i 1414 roku. Wiele współczesnych nazw ulic wskazuje na to, że pochodzą one z dość odległych czasów. Takie ulice jak: Zamkowa, Podzamcze, Kościelna, Piaski, Stare Miasto, Sądowa, Słomiany Rynek czy też ulica Mazurska mają pochodzenie historyczne.
[edytuj] Nazwa miasta
Nazwa miasta Lidzbark pochodzi od dawnej osady słowiańskiej, która określano jako Ludbarc. Zajmowano się w niej głównie bartnictwem. W okresie rządów krzyżackich na określenie Lidzbarka używano bardzo wiele różnych nazw. Należały do nich m.in. takie jak: Liczburg, Ludbarc, Luterber, Ludbarz, Liantenberg, Lutterberg, Lutembergk, Luterburg, Litteberg, Lutinberg, Luthbork, Lautenberg, Lautemberg, Lautemburg, Ludberg i Lautenburg.
Jedną z pierwszych była nazwa Luterberg, która występuje w kronice Wielkiego Mistrza Dietricha von Altenburga. Wielu historyków uważało, że nazwa ta pochodzi od komtura chełmskiego Otto von Luterberga, któremu Lidzbark zawdzięczać miał otrzymanie praw miejskich. W dokumencie hołdu toruńskiego z 1454 roku miasto występowało pod nazwą Ludbarc, co świadczyło o tym, że przywrócono Lidzbarkowi jego dawną nazwę wywodzącą się jeszcze z czasów przed krzyżackich. Współczesna nazwa miasta utrwaliła się jednak dopiero w późniejszym czasie. Używano jej zarówno w okresie rządów polskich jak i pruskich. Różnica polegała jedynie na tym, że w przypadku pierwszym miała ona charakter oficjalny, natomiast w przypadku drugim posługiwano się nią wyłącznie poza obiegiem urzędowym.
Charakterystyczna dla średniowiecza jest zmienność nazw w kolejnych dokumentach. Ostatnią z czasów Krzyżackich jest Lautenburg. Takiej nazwy używała zarówno administracja pruska jak i hitlerowska. W okresie międzywojennym Lidzbarkowi przywrócono z powrotem jego dawną polska nazwę. Stała się ona oficjalna i urzędowa.
[edytuj] Herb miasta
Z założeniem Lidzbarka wiążą się sprawy związane z jego herbem. Z braku wiarygodnych dokumentów trudno jest ustalić, czy herb miasta pochodzi z okresu rządów krzyżackich, czy też został ustanowiony dopiero po pokoju toruńskim, czyli po 1466 roku. Najstarszy dokument, który przetrwał z herbem Lidzbarka pochodzi dopiero z 1571 roku. Była nim wtedy głowa jednorożca, czyli głowa konia z rogiem na czole. Taki herb znajduje się na pieczęci miejskiej. Należy podkreślić, że pierwszym historykiem niemieckim, który stwierdzał, że herbem miasta Lidzbark jest głowa jednorożca, był F.A. Wossberg. W wieku XVII sporządzono nową pieczęć miasta również z głową jednorożca w tarczy z napisem „Sigillum Civitatis Lautenburgensis”. Pieczęć ta przetrwała blisko 200 lat, aż do czasów rozbiorowych.
W okresie rządów pruskich miasto miało herb przedstawiający orła pruskiego. W roku 1886 mieszkańcy postanowili przywrócić miastu dawny herb i zwrócili się w tej sprawie do Archiwum w Berlinie, z prośbą o potwierdzenie jego autentyczności. Na podstawie orzeczenia archiwum wydało orzeczenie, że herbem Lidzbarka jest głowa jednorożca z rogiem na czole. Władze Lidzbarka kazały jednak sprawić miastu pieczęć z całą figurą jednorożca. Stało się to dlatego, że Beckherrn w swojej monografii o herbach miast pruskich mylnie twierdził, że Lidzbark ma herb przedstawiający całego jednorożca. Wykorzystując opinie Beckherrna władze miasta, nie zezwoliły na używanie dawnego herbu. W okresie międzywojennym, jak również zaraz po II wojnie światowej, używano herbu przedstawiającego całą figurę jednorożca. Mieszkańcy po powrocie do macierzy w 1920 roku, na skutek dawnej propagandy pruskiej, byli skłonni wierzyć w słuszność takiego herbu. Szkoda, że nikt nie podjął się wtedy ustalenia prawdziwości herbu. Od czego natomiast pochodzi herb miasta nie daje się w ogóle ustalić, po prostu z braku jakichkolwiek przesłanek. Jeśli chodzi o pierwotny kolor tarczy i głowy jednorożca to przypuszcza się, że tarcza była błękitnego, zaś głowa żółtego. Taki właśnie herb dla Lidzbarka zatwierdziło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczypospolitej Polskiej.
[edytuj] Architektura
[edytuj] Zabytki
- Kościół św. Wojciecha
- resztki gotyckiej baszty zamkowej z XIV wieku
- Kościół ewangelicko-augsburski pod wezwaniem Jezusa Żyjącego z 1829 r. wraz z domem kancelaryjnym
- założenie urbanistyczne Starego Miasta z lat 1320-1331
- budynki: Szkoły Podstawowej, Urzędu Miasta, byłej garbarni, rzeźni, gazowni, dworca kolejowego oraz kamieniczki secesyjne z przełomu XIX i XX w.
- figurka św. Jana Nepomucena nad rzeką Wel z 1802 r
- Spichlerz Zbożowy z końca XIX w.
- dwie wieże wodociągowe z 1909 r.
[edytuj] Gospodarka
[edytuj] Przemysł
Główne zakłady przemysłowe: fabryka mebli "Wolność" , fabryka pustaków "H+H", fabryka tkanin "SE-DA". Ponadto przetwórstwo skór "Skórpol" i drewna.
[edytuj] Komunikacja
[edytuj] Kolej
Przez Miasto Lidzbark przebiega linia kolejowa, obsługująca zarówno transport pasażerski jak i towarowy Nr 208 Chojnice – Działdowo, należąca do linii o państwowym znaczeniu linia pierwszorzędna (jednotorowa). Na terenie miasta przy linii kolejowej usytuowane są 2 stacje kolejowe. Obecnie kolejowy ruch pasażerski został wyparty przez komunikacje autobusową publiczną i prywatną. w grudniu 2008r. zatrzymywały się tu 2 pociągi na dobę.
[edytuj] Drogi
Lidzbark położony jest przy drogach:
- 544 Brodnica - Lidzbark - Działdowo - Mława - Przasnysz
- 541 Lubawa - Lidzbark - Żuromin - Sierpc - Dobrzyń nad Wisłą
Drogi wojewódzkie na terenie miasta:
- Działdowska
- Nowy Rynek
- Zieluńska
- Piaski
- Lubawska
- Chopina
Oddalony jest od:
[edytuj] Sąsiednie miasta
| W sąsiedztwie 'Lidzbarka' znajdują się następujące miejscowości: | |||||||||||
 Nowe Miasto Lubawskie |
 Lubawa |
 Nidzica |
|||||||||
 Brodnica |
|
 Działdowo |
|||||||||
 Górzno |
 Żuromin |
 Mława |
|||||||||
[edytuj] Turystyka
Położenie miasta, bliskość jezior i dużego kompleksu leśnego oraz zabytkowy układ urbanistyczny, estetyka i kameralność, stwarzają dobre warunki do rekreacji i wypoczynku. Okolice miasta, jak i Gmina Lidzbark charakteryzują się wysokimi walorami przyrodniczymi. Stanowią wymarzone miejsce wypoczynku i rekreacji dla miłośników wędkarstwa, kajakarstwa, grzybobrania, wycieczek pieszych , rowerowych, a także konnych.
Gmina spełnia warunki dla rozwoju turystyki i agroturystyki. Posiada ciekawe tereny, które przyciągają widokami, bazę noclegową i gastronomiczną, a także bazę agroturystyczną. Na terenie gminy zlokalizowane są ośrodki wczasowe na około 850 miejsc. Charakterystyczną cechą regionu jest różnorodność cech środowiska przyrodniczego, co uwidacznia się w bogactwie flory i fauny oraz w zróżnicowaniu krajobrazu. Ważnym elementem przyrodniczym regionu są jeziora. Są to jeziora polodowcowe, głównie typu rynnowego. Najczęściej są one długie, wąskie o stromych brzegach, znacznych głębokościach i nie wyrównanym dnie. Układają się one w ciągi połączone ciekami. Większość jezior leży w ciągu rzeki Wel. Jeziora w zdecydowanej większości należą do zbiorników eutroficznych, czyli bogatych w substancje odżywcze. Największy ruch turystyczny obserwuje się nad jeziorami: Lidzbarskim, Rumian i Kiełpińskim, wokół których zlokalizowano ośrodki wczasowe.
Na obszarze parków krajobrazowych, w poszczególnych Nadleśnictwach wyznaczone zostały również dydaktyczne ścieżki przyrodnicze.
[edytuj] Zaplecze turystyczne
- Ośrodki wczasowe: Danusia I, Danusia II, Pod Lipami
- Ośrodek wczasowy Lech
- Ośrodek wczasowy Dar Serca
- Hotel Parkowy
- kwatery prywatne
Uzupełnieniem bazy noclegowej na terenie gminy są istniejące campingi oraz gospodarstwa agroturystyczne, między innymi:
- Pole namiotowe Piaseczno
- Pole namiotowe Plaża Miejska
- Pole namiotowe Farma Noego w Kiełpinach
[edytuj] Edukacja
- Przedszkole Miejskie
- Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki
- Gimnazjum im. Szarych Szeregów
- Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
- Zespół Szkół im. Króla Władysława Jagiełły
[edytuj] Kultura
- Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury
- Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna
[edytuj] Muzea
- Warmińsko-Mazurskie Muzeum Pożarnictwa, ul. Nowy Rynek
- Muzeum Przyrody przy Welskim Parku Krajobrazowym, ul.Akacjowa
- Muzeum Etnograficzne, Jeleń
[edytuj] Organizacje, stowarzyszenia
- Towarzystwo Miłośników Lidzbarka Welskiego
- Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Lidzbarku
- Polski Związek Wędkarski
- Polski Związek Niewidomych
- Kurkowe Bractwo Strzeleckie
[edytuj] Kościoły
W Lidzbarku funkcjonują dwie parafie Kościoła Rzymskokatolickiego oraz dwa zbory protestanckie. Jeden z nich należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, drugi jest częścią Wspólnoty Kościołów Chrystusowych.
[edytuj] Sport
W mieście działa klub sportowy Wel Lidzbark prowadzący sekcje kajakarską, piłkarską i tenisa stołowego, z czego największe sukcesy osiągają kajakarze
[edytuj] Znani ludzie związani z miastem
- Paweł Baraszkiewicz (ur. 1977)
- Karolina Gajewska (ur. 1972)
- Jan Gorczyczewski (1751–1823)
- Danuta Holecka (ur. 1968)
- Edward Klemens (1939–2006)
- Juliusz Kraziewicz (1829–1895)
- Xs. dr Leon b. Mieczkowski h. Zagroba vel Zagłoba
- Alfred Neumann (1895-1952)
- Władysław Rozwadowski (ur. 1933)
- Zbigniew Sobotka (ur. 1952)
- Gerhard Wiebe
- Dawid Urbański (1843-1897)
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Strona internetowa Urzędu Miasta i Gminy Lidzbark
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||
Miasta: Działdowo • Lidzbark
Gminy miejskie: Działdowo
Gminy miejsko-wiejskie: Lidzbark
Gminy wiejskie: Działdowo • Iłowo-Osada • Płośnica • Rybno
| Koniec wojny gazowej? Czesi: Jest porozumienie! |
|
Czeskie przewodnictwo w UE poinformowało w czwartek wieczorem, że jest porozumienie z Rosją ws. rozmieszczenia misji unijnych obserwatorów, którzy mają monitorować przepływ rosyjskiego gazu przez Ukrainę do Unii Europejskiej.
|
| Radom: Pożar kamienicy, mieszkańcy na mrozie |
|
W czwartek wieczorem zapaliła się dwukondygnacyjna kamienica w centrum Radomia. Prawdopodobnie przyczyną pożaru był wybuch butli gazowej. Ewakuowano kilkanaście osób.
|
| Prezydent Kaczyński twardy, a nie miękki |
|
Prezydent Lech Kaczyński przybył w czwartek wieczorem do czeskiej Pragi. W planie kilkugodzinnej wizyty są rozmowy z prezydentem Vaclavem Klausem i premierem Mirkiem Topolankiem. Jednym z głównych tematów rozmów będzie sprawa kryzysu gazowego.
|
| Przerażająca relacja Czerwonego Krzyża z Gazy |
|
W niezwykle ostrych słowach Międzynarodowy Czerwony Krzyż upomniał Izrael za uniemożliwianie lub utrudnianie karetkom pogotowia wywożenia rannych z terenów walk w Strefie Gazy.
|
| Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce |
|
Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.
|