Literatura polska - barok
Z Wikipedii
Spis treści |
[edytuj] Epoka
Barok w literaturze polskiej przypada na XVII i I połowę XVIII wieku (w przybliżeniu; granice z renesansem i oświeceniem są bardzo sporne). Na początku tego okresu Rzeczpospolita Obojga Narodów była mocarstwem, pod koniec – na skutek wojen, liberum veto i obniżenia moralności – państwem uzależnionym od sąsiadów. Kultura rozwijała się pod znakiem dwóch wielkich haseł: przedmurza chrześcijaństwa i mieszkania wolności, za które uważano Polskę.
[edytuj] Ogólna charakterystyka
Liczba wydawanych dzieł wzrosła w porównaniu z renesansem kilkakrotnie. Powszechną modą, zwłaszcza wśród szlachty, stało się układanie liryki - i po polsku, i po łacinie. Epika, od czasu wydania przez Piotra Kochanowskiego przekładu Gerusalemme liberata, przeżywała rozkwit. To samo można powiedzieć o pamiętnikarstwie. Pisano chętnie rozprawy filozoficzne, również w postaci sentencji.
[edytuj] Początki
Zapowiedzią nowej epoki była przede wszystkim twórczość Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, Sebastiana Grabowieckiego i Stanisława Grochowskiego. Miała ona charakter głęboko religijny; podkreślała, że życie jest nieustanną walką, że człowiek po wielokroć upada i musi podejmować szczerą pokutę.
[edytuj] Literatura ziemiańska
 |
Ta lista lub artykuł przeglądowy wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list. |
Literatura ziemiańska rozwijała się pod patronatem Jana Kochanowskiego i Horacego. Jej najwybitniejszymi przedstawicielami byli: w poezji polskiej Piotr Kochanowski, Wespazjan Kochowski, Wacław Potocki i Samuel Twardowski, w poezji łacińskiej Maciej Sarbiewski, w prozie Andrzej Maksymilian Fredro i Jan Chryzostom Pasek. Uznanie zyskali sobie również: Fabian Birkowski, Kasper Drużbicki, Andrzej Kanon,Kasper Twardowski,Grzegorz Knapski, Aleksander Kochanowski, Samuel Maskiewicz, Kasper Miaskowski, Tomasz Młodzianowski, Walenty Odymalski, Jerzy Ossoliński, Sebastian Petrycy, Salomon Rysiński, Jakub Sobieski, Jan Sobieski, Anna Stanisławska, Szymon Szymonowic i Andrzej Wincenty Ustrzycki. Literatura ziemiańska sławiła życie wiejskie, złotą mierność (czyli złoty środek), męstwo polskiego żołnierza, dobroć Bożą....
[edytuj] Literatura dworska
Inspiracją dla literatury dworskiej była literatura współczesna, zwłaszcza włoska, szczególnie Giambattisto Marino. Powstawała w kręgu magnackim, cechowała się wyszukaną, według wielu sztuczną formą. Najważniejszym jej twórcą był Jan Andrzej Morsztyn. Warto wymienić również Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, Daniela Naborowskiego, Krzysztofa Opalińskiego i Łukasza Opalińskiego.
[edytuj] Literatura mieszczańska
Twórcami literatury mieszczańskiej byli między innymi Jan z Kijan, Jan Żabczyc i Piotr Baryka.
[edytuj] Czasy saskie
Ten schyłkowy okres polskiego baroku – jeśli wyjąć dzieła uważane już za oświeceniowe - jest zazwyczaj krytykowany. Nastąpił wówczas kryzys ilościowy i jakościowy, nie ukazało się żadne wielkie dzieło. Na wspomnienie zasługują jedynie: Józef Baka, Jan Damasen Kaliński, Jan Skorski, Elżbieta Drużbacka, Jan Stanisław Jabłonowski i Wojciech Stanisław Chrościński.
[edytuj] Zobacz też
- literatura polska - przegląd chronologiczny
- przegląd zagadnień z zakresu literatury
- przegląd zagadnień z zakresu historii Polski
|
|||||
| Koniec wojny gazowej? Czesi: Jest porozumienie! |
|
Czeskie przewodnictwo w UE poinformowało w czwartek wieczorem, że jest porozumienie z Rosją ws. rozmieszczenia misji unijnych obserwatorów, którzy mają monitorować przepływ rosyjskiego gazu przez Ukrainę do Unii Europejskiej.
|
| Radom: Pożar kamienicy, mieszkańcy na mrozie |
|
W czwartek wieczorem zapaliła się dwukondygnacyjna kamienica w centrum Radomia. Prawdopodobnie przyczyną pożaru był wybuch butli gazowej. Ewakuowano kilkanaście osób.
|
| Prezydent Kaczyński twardy, a nie miękki |
|
Prezydent Lech Kaczyński przybył w czwartek wieczorem do czeskiej Pragi. W planie kilkugodzinnej wizyty są rozmowy z prezydentem Vaclavem Klausem i premierem Mirkiem Topolankiem. Jednym z głównych tematów rozmów będzie sprawa kryzysu gazowego.
|
| Przerażająca relacja Czerwonego Krzyża z Gazy |
|
W niezwykle ostrych słowach Międzynarodowy Czerwony Krzyż upomniał Izrael za uniemożliwianie lub utrudnianie karetkom pogotowia wywożenia rannych z terenów walk w Strefie Gazy.
|
| Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce |
|
Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.
|