Litkup
Z Wikipedii
Litkup - w średniowiecznym prawie polskim uczta, poczęstunek potwierdzający, umacniający i gwarantujący nienaruszalność zawartej umowy, odbywany na koszt nabywcy.
Litkup był przejawem formalizmu dawnego prawa związanego z nieumiejętnością wyrażania abstrakcyjnych pojęć prawnych. Dla powstania pełnej odpowiedzialności wynikającej ze zobowiązania nie wystarczało samo oświadczenie woli. Należało je potwierdzić. Jednym z takich potwierdzeń był litkup. Dopiero po jego odbyciu umowa była uważana za nienaruszalną i rodzącą zobowiązania stron.
Litkup spełniał również funkcję dowodową. Litkupnicy, osoby uczestniczące w litkupie, w razie wątpliwości lub późniejszego sporu mogli świadczyć o tym, że litkup się odbył, a więc umowę zawarto. Litkupnicy nie musieli być bezpośrednio świadkami umowy, chociaż najczęściej były to te same osoby.
Litkup składał się z trzech stadiów, które odbywały się już w miejscu poczęstunku (z tego powodu często tam również zawierana była sama umowa). Najpierw litkupnicy potwierdzali zawarcie umowy i stwierdzali, że wszystko odbyło się bez przymusu i z zachowaniem prawa. Nazywało się to sądem litkupu. Następnie odbywało się błogosławieństwo litkupu dokonywane przez litkupników lub przez gospodarza miejsca (np. właściciela gospody). Ze względu na niejasność źródeł spotyka się interpretację, że błogosławieństwo dotyczyło nabywcy. Na koniec przystępowano do poczęstunku. Mógł to być skromny napitek, ale często, w przypadku poważniejszych transakcji, odbywała się uczta.
Zwyczaj potwierdzania umów w podobny polskiemu sposób znany jest właściwie w całym średniowiecznym prawie. Nazwa litkup wywodzi się od niemieckiego litkauf (lit – gorący napój, kauf – kupno). Na ziemiach ruskich znano go pod pochodzącą z arabskiego nazwą mohorycz (maharidż - wydatki) lub z tureckiego – barysz (barisz – zgoda). Węgrzy i Chorwaci dokonywali w tym samym celu aldomas (od łac. eleemosyne – jałmużna), a Bułgarzy chałwałk (od tur. Alvaluk – słodkie jedzenie) lub krczma albo czerpnja.
Stopniowo litkup tracił swoje podstawowe znaczenie prawne potwierdzenia i umocnienia umowy, a wraz z upowszechnieniem pisma słabło jego ewentualne znaczenie dowodowe. Ostatecznie swój prawny charakter stracił w prawie nowożytnym, gdy zawarcie umowy zaczęto jednoznacznie wiązać z oświadczeniami woli stron lub innymi czynnościami, np. wydaniem rzeczy.
Jako zwyczaj litkup przetrwał właściwie do czasów współczesnych przy transakcjach kupna-sprzedaży, zwłaszcza o większych wartościach. W niektórych regionach Polski istnieje przesąd, że poczęstunek alkoholem jest gwarancją pomyślnej transakcji, a nabywca lekceważący ten zwyczaj wyrabia sobie opinię kutwy, sknery.
| Oddział niszczeje, bo nikt nie chce dopłacić |
|
W Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie niszczeje część Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. Ani NFZ, ani miasto nie chce dopłacać do jego działania mimo, że leczą się na nim również warszawiacy - donosi "Życie Warszawy".
|
| Kierowcy gorsi od śniegu |
|
Na jezdniach jest nieźle - śnieg nie przeszkadza. Gorzej wygląda sprawa z odśnieżaniem dachów. Kolejny test w walce z zimą prawdopodobnie już w piątek po południu.
|
| Mieszkańcy Inowrocławia zostali bez dentysty |
|
90 tysięcy mieszkańców Inowrocławia w Kujawsko-Pomorskiem - w razie nagłej potrzeby - nie dostanie się do dentysty. Jeśli kogoś w nocy nagle zacznie boleć ząb będzie musiał pojechać do gabinetu stomatologicznego w Toruniu albo w Bydgoszczy, czyli ponad 30 kilometrów od domu.
|
| Maszyny za półdarmo |
|
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podpisała w grudniu ponad 3 tys. umów z rolnikami na przyznanie dofinansowania modernizacji gospodarstw w ramach programu PROW 2007-2013.
|
| Stare leki to trucizna! |
|
Żadna rzeszowska apteka nie przyjmuje przeterminowanych leków. Nie wolno ich wyrzucać do śmieci, co więc z nimi zrobić?
|