Menachem Begin
Z Wikipedii
| Menachem Begin | |
 |
|
| Data urodzenia | 1913 |
| Data śmierci | 1992 |
| Premier Izraela | |
| Okres urzędowania | od 1977 do 10 października 1983 |
| Przynależność polityczna | Likud |
| Poprzednik | Icchak Rabin |
| Następca | Icchak Szamir |
Menachem Wolfowicz Begin (hebr. מנחם בגין, ur. 16 sierpnia 1913 r. w Brześciu nad Bugiem jako Mieczysław Biegun, zm. 9 marca 1992 r. w Tel Awiwie) – lider podziemnej organizacji militarnej Irgun, działacz syjonistyczny, wreszcie premier Izraela w latach 1977-1983, pierwszy prawicowy szef rządu izraelskiego w historii państwa, laureat Pokojowej Nagrody Nobla.
Urodził się w rodzinie Zeev-Dov i Hassii Beginów. W 1929 r. wstąpił do młodzieżowego ruchu syjonistycznego Brit Trumpeldor-Betar. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył w 1935 r. W 1938 r. został przywódcą organizacji Brit Trumpeldor-Betar w Polsce. Koncentrował się na szkoleniach wojskowych, przygotowując siły do walki zbrojnej w Palestynie o utworzenie państwa żydowskiego.[1]
Po agresji Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku, uciekł do Wilna, które znalazło się w sowieckiej strefie okupacyjnej. W 1940 roku został aresztowany przez NKWD, przetrzymywany w więzieniu na Łukiszkach w Wilnie i skazany na osiem lat łagru na Syberii. Zwolniony w 1942 roku na mocy układu Sikorski-Majski wstąpił do Armii Polskiej w ZSRR (Armia Andersa). Jej dowódca, generał Anders, latem 1942 r. ewakuował polskich żołnierzy z ZSRR do Iranu.
W 1943 roku Begin, jako kapral podchorąży Wojska Polskiego przybył z Armią Polską na Wschodzie do Palestyny. W Palestynie kilkuset żydowskich żołnierzy zdezerterowało z Armii Polskiej na Wschodzie[1], by zasilić w przeważającej mierze kadry podziemia wojskowego Hagany. W odróżnieniu od nich Begin, wbrew rozpowszechnionej opinii, nie uległ naciskom ze strony Irgunu (Etzel), by zdezerterować z bronią, lecz przed odejściem z armii Andersa uzyskał zwolnienie z przysięgi wojskowej[potrzebne źródło], a dopiero następnie wstąpił w struktury Irgunu i stanął na ich czele. W walce o państwo żydowskie Begin był zwolennikiem stosowania metod terrorystycznych. 26 lipca 1946 r. brał udział w przygotowywaniu zamachu na Hotel Króla Dawida w Jerozolimie, w którym zginęło 89 osób (m.in. 41 Arabów, 26 Brytyjczyków, 17 Żydów). 27 kwietnia 1947 r. na jego rozkaz irgunowcy powiesili w odwecie za wykonanie wyroku śmierci na członkach Etzel dwóch porwanych żołnierzy brytyjskich, wywołało to antysemickie zamieszki w Wielkiej Brytanii. Radykalna postawa Begina doprowadziło go do konfliktu z większością liderów ruchu syjonistycznego. Jest odpowiedzialny za masakrę ludności palestyńskiej w Deir Yassin w dniach 9-11 kwietnia 1948 roku, gdzie zginęło między 107 a 120 Palestyńczyków. Pogłoski na temat masakry były jednym z powodów masowego exodusu Palestyńczyków poza granice Izraela ocenianego na ok. 750 000 uchodźców.
Po powstaniu niepodległego państwa Izrael Begin w 1948 roku rozpoczął karierę polityczną. Założył partię Herut (Wolność), której został pierwszym przewodniczącym. Begin był charyzmatycznym liderem prawicowej opozycji, często występującym w parlamencie i na publicznych demonstracjach. W latach 50. był przywódcą ruchu sprzeciwiającego się przyjęciu reparacji od Niemiec. Po Kampanii Synajskiej przeciwstawiał się wycofaniu z Półwyspu Synaj.
Później w połączeniu z innymi ugrupowaniami prawicowymi Herut przerodził się w prawicowy blok Likud (Jedność). Z jego ramienia w latach 1977-1983 był premierem Izraela. Zatwierdzenie na premiera nastąpiło 20 czerwca 1977 roku. Jego polityka wewnętrzna charakteryzowała się wspieraniem żydowskiego osadnictwa na terytoriach okupowanych, które zaczęto teraz oficjalnie nazywać Samarią i Judeą. Zaczęto je uznawać za prastare dziedzictwo Izraela. Na tych terenach rozpoczęto wielkie prace budowlane – nowe osady, drogi, kanalizacja, systemy nawadniające itp. Jednocześnie prowadzono wielką narodową kampanię na rzecz powrotu Żydów rosyjskich do Ziemi Izraela. Przeprowadzono ewakuację Żydów z Etiopii. Jerozolima została oficjalnie ogłoszona stolicą państwa (30 lipca 1980 r.). W Jerozolimie rozpoczęto budowę dzielnicy rządowej, do której stopniowo przenoszono wszystkie urzędy państwowe.
Menachem Begin przeszedł do historii jako izraelski polityk, który wspólnie z egipskim prezydentem Anwarem Sadatem negocjował Traktat pokojowy izraelsko-egipski 1979. Obaj przywódcy za doprowadzenie do podpisania porozumienia otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla w roku (16 grudnia 1978). W rezultacie zawartych porozumień, na wiosnę 1982 Begin przeprowadził ewakuację Półwyspu Synaj.
W czerwcu 1981 roku podjął bardzo trudną decyzję o zbombardowaniu i zniszczeniu przez izraelskie lotnictwo wojskowe irackiego ośrodka nuklearnego w Osirak, w pobliżu Bagdadu. Operacja zakończyła się sukcesem, jednakże przez pewien czas międzynarodowa społeczność potępiała Izrael za to bezpośrednie działanie. Zrozumienie przyszło wiele lat później, podczas Wojny w Zatoce 1991 roku.
Przez cały okres swoich rządów, Begin był zwolennikiem zdecydowanej polityki względem palestyńskich terrorystów, którzy operowali ze swoich baz położonych w południowym Libanie. W 1978 roku izraelska armia przeprowadziła operację "Litani". W 1982 roku licząc na zniszczenie baz OWP zdecydował się na rozpoczęcie wielkiej Operacji Pokój dla Galilei. Podczas tych działań usunięto bazy OWP z Libanu. Inwazja na Liban spotkała się z protestami społeczeństwa izraelskiego.
15 września 1983 Menachem Begin na własne życzenie ustąpił z urzędu premiera i wycofał się z życia politycznego. Wolny czas wykorzystał na napisanie wielu publikacji dotyczących współczesnej historii Izraela oraz wspomnień z ZSRR (m.in. wydane w Polsce "Białe noce"). Zmarł 9 marca 1992 r. w Tel Awiwie.
Żonaty z Alizą Arnold. Miał z nią syna i dwie córki.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Generał Władysław Anders wydał polskiej żandarmerii poufny rozkaz nieścigania zbiegów.
Dawid Ben Gurion (1948‑1954) • Mosze Szarett (1954‑1955) • Dawid Ben Gurion (1955‑1963) • Lewi Eszkol (1963‑1969) • Golda Meir (1969‑1974) • Icchak Rabin (1974‑1977) • Menachem Begin (1977‑1983) • Icchak Szamir (1983-1984) • Szymon Peres (1984-1985) • Icchak Szamir (1986-1992) • Icchak Rabin (1992‑1995) • Szymon Peres (1995-1996) • Beniamin Netanjahu (1996-1999) • Ehud Barak (1999-2001) • Ariel Szaron (2001-2006) • Ehud Olmert (od 2006)
| Dopalacze pod kontrolą |
|
Zbadanie próbek tzw. dopalaczy zleciła biegłym łódzka prokuratura. Jeżeli wyniki badań potwierdzą, że w ich składzie znajdują się substancje odurzające lub psychotropowe możliwe będzie ściganie dystrybutora tych używek.
|
| Szwecja: Należy zrezygnować z Gazociągu Północnego |
|
Szwedzki dziennik "Svenska Dagbladet" ocenia, że trzeba zmniejszyć uzależnienie energetyczne Europy od Rosji. Należy też odrzucić plany budowy Gazociągu Północnego i w zamian poprowadzić rurociąg lądem z Rosji przez Białoruś i Polskę do Niemiec.
|
| Zamiecie przeszkodziły uczniom w dotarciu do szkół |
|
Niesprzyjające warunki atmosferyczne pokrzyżowały plany uczniom na Suwalszczyźnie. Z powodu śnieżyc wiele dzieci nie dotarło w piątek do szkół. Problemy z dowozem miały autobusy PKS i gimbusy.
|
| UE, Rosja, Ukraina - wszyscy będą obserwować |
|
W misji, której zadaniem będzie monitorowanie przepływu rosyjskiego gazu przez Ukrainę do UE, wezmą udział obserwatorzy z ramienia Unii Europejskiej, a także ukraińskiego Naftohazu i rosyjskiego Gazpromu - wiadomo ze źródeł unijnych.
|
| Synoptycy: Będą zamiecie i gołoledź |
|
Wszystko wskazuje na to, że pogoda znowu będzie kaprysić. Zamiecie śnieżne, gołoledź i marznąca mżawka mogą popsuć szyki mieszkańców północnej, środkowej i północno-wschodniej części kraju.
|