Morze Kaspijskie
Z Wikipedii
| Morze Kaspijskie | |
 Zdjęcie satelitarne Morza Kaspijskiego |
|
| Kontynent | Azja |
| Państwa |  Azerbejdżan Rosja Kazachstan Turkmenistan Iran |
| Powierzchnia | 371 800 km² |
| Wymiary | 1200 × 325 km |
| Głębokość • średnia • maksymalna |
180 m 1025 m |
| Wysokość lustra wody | -28 m n.p.m. |
| Zasolenie | średnio 10-12‰ |
| Rzeki zasilające | Wołga, Kuma, Kura, Ural |
| Rzeki wypływające | bezodpływowe |
| Miejscowości nadbrzeżne | Baku, Türkmenbaşy, Aktau, Astrachań |
| Rodzaj jeziora | endoreiczne |
| Jeziora Azji | |
Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km2 (zmieniającą się wskutek opadania poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od 10-12‰ do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętych zatokach. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.
Morze Kaspijskie, tak jak Morze Śródziemne i Morze Czarne, jest reliktem Oceanu Tetydy. Ponieważ zasilane jest rzekami to poziom wody podnosił się i opuszczał znacząco wiele razy w historii, a w suchych okresach wysychało odkładając pokłady soli na dnie, pokryte później osadami naniesionymi przez wiatr. Niektórzy rosyjscy historycy utrzymują, że podniesienie się poziomu wody w morzu w średniowieczu spowodowało powódź w nadbrzeżnych rejonach. Obecnie poziom wód morza podnosi się o około 2 cm rocznie, ten wzrost zdaniem ekspertów może się powiększyć.
Do wybrzeża Morza Kaspijskiego dostęp mają:
Średnia głębokość w północnej części wynosi 5-6 m, w środkowej 190 m, w południowej głębokość osiąga ponad 1 km. Wyspy Morza Kaspijskiego znajdują się głównie w części północnej i mają łączną powierzchnią ok. 2000 km²
W Morzu Kaspijskim żyją jesiotry, których ikra ceniona jest na całym świecie ze względu na walory smakowe - jest to jeden z lepszych rodzajów kawioru. Populacji jesiotrów grozi wyginięcie z powodu przełowienia, więc organizacje ekologiczne starają się o tymczasowy zakaz połowów tych ryb do czasu, aż liczba osobników wróci do równowagi.
Rejon Morza Kaspijskiego jest bardzo ważny dla światowej gospodarki ze względu na znajdujące się na jego dnie duże złoża ropy. Stało się to przyczyną sporu o podział wód między pięć nadbrzeżnych państw.
Gdy morze zamarza, trasy transportu nie normatywnego wyznaczane są na tafli lodowej.
Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga. Jest połączone z morzem Azowskim przez system Manyczy. Żegluga między Morzem Kaspijskim i Azowskim mozliwa jest przez Kanał Wołga-Don.
Większe miasta leżące nad Morzem Kaspijskim:
- Baku (Azerbejdżan)
- Türkmenbaşy (Turkmenistan)
- Babol (Iran)
- Aktau (Kazachstan)
- Astrachań (Rosja)
Większe zatoki na Morzu Kaspijskim:
- Zatoka Kara-Bogaz-Goł Turkmenistan,
- Zatoka Kazachska (Kazachstan),
- Zatoka Mangyslakska (Kazachstan),
- Zatoka Komsmolec (Kazachstan),
- Zatoka Kizljarska (Rosja),
- Zatoka Kirova (Azerbejdżan),
- Zatoka Turkmeńska (Turkmenistan)
Większe rzeki wpadające do Morza Kaspijskiego:
- Wołga (Rosja) 80 % wód wpływających
- Kuma (Rosja),
- Terek (Rosja),
- Kura (Azerbejdżan),
- Qezel Uzan (Iran),
- Atrek (Turkmenistan, Iran),
- Emba (Kazachstan),
- Ural (Kazachstan),
| Piraci zwolnili supertankowiec z Polakami |
|
Piraci somalijscy poinformowali dziś, że zwolnili porwany w listopadzie supertankowiec saudyjski "Sirius Star".
|
| Wielka Orkiestra zagra w Gorzowie |
|
W Gorzowie podczas 17. finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy będą pracowały dwa sztaby - w klubie U Szefa przy ulicy Chełmońskiego oraz w Zespole Szkół Gastronomicznych przy Kosynierów Gdyńskich. W finale uczestniczyć będzie około 350 wolontariuszy.
|
| Bo rząd nie potrafi - PiS rusza do walki z kryzysem |
|
Podtrzymanie inwestycji publicznych (w tym w mieszkalnictwo), bardziej efektywne niż dotąd wykorzystanie środków unijnych, wsparcie przedsiębiorczości (m.in. przez ułatwienia podatkowe), ochronę rynku pracy - proponuje PiS w zaprezentowanym dziś pakiecie działań antykryzysowych.
|
| "Stworzono" dziecko, które nie zachoruje na raka |
|
W Wielkiej Brytanii urodziło się dziś pierwsze w tym kraju, genetycznie wyselekcjonowane dziecko. Dziewczynka przyszła na świat w rodzinie, w której kobiety obciążone były genetycznie chorobami nowotworowymi.
|
| Oświadczenie Episkopatu ws. abp. Kowalczyka |
|
Znamy dostatecznie długo i dobrze nuncjusza apostolskiego abp. Józefa Kowalczyka oraz jego "wypróbowaną wierność Ojcu Świętemu i Kościołowi, aby mieć moralną pewność co do jego jednoznacznie negatywnej postawy wobec wszelkiej świadomej współpracy z zadeklarowanymi wrogami Kościoła" - głosi oświadczenie Prezydium Konferencji Episkopatu Polski.
|