Portal:Dinozaury
Z Wikipedii
Dinozaury w polskiej Wikipedii
Niniejsza strona stanowi WikiPortal dla wszystkich osób zainteresowanych dinozaurami. Ma on za zadanie ułatwić autorom i czytelnikom dostęp do najciekawszych artykułów związanych z tymi interesującymi gadami ery mezozoicznej.
Osoby zainteresowane lekturą i rozwijaniem artykułów o dinozaurach zapraszamy na strony:
Wszelkie sprawy dotyczące działalności tego portalu omawiane są na stronie jego dyskusji.
Artykuł miesiąca
Scelidozaur (Scelidosaurus) – wymarły rodzaj dinozaura z rzędu dinozaurów ptasiomiednicznych (Ornithischia), należący do rodziny scelidozaurów (Scelidosauridae). Występował we wczesnej jurze, około 200 milionów lat temu, na terenie dzisiejszego Tybetu, Ameryki Północnej (Stany Zjednoczone – stan Arizona) oraz Europy (hrabstwo Dorset w Anglii oraz Góry Świętokrzyskie w Polsce, gdzie odnaleziono ich tropy.
Nieduży dinozaur pancerny. Mimo prymitywnej budowy był już bardzo dobrze opancerzony. Prawdopodobnie scelidozaur mógł wspinać się na tylne kończyny, aby zrywać wyżej rosnące rośliny – co ułatwiała mu także stosunkowo długa, jak na przedstawiciela dinozaurów pancernych, szyja – jednak budowa kończyn przednich wskazuje, że zdecydowaną większość czasu spędzał na czterech kończynach. Stopy tego dinozaura były długie, dość szerokie i zakończone czterema palcami.
Scelidozaur prowadził przypuszczalnie samotniczy tryb życia. Jako że wiele szkieletów tych dinozaurów znaleziono w osadach morskich, początkowo przypuszczano, że był on zwierzęciem ziemnowodnym, jednak prawdopodobnie żył nad brzegami rzek, które przenosiły szczątki martwych osobników do morza.
Scelidozaur był prymitywnym przedstawicielem tyreoforów – prawdopodobnie był przodkiem stegozaurów i ankylozaurów, bądź też był z nim blisko spokrewniony. Również budowa tego dinozaura wskazuje na jego związki z wymienionymi grupami – zęby przypominają budową zęby stegozaurów, natomiast kostna zbroja zdaje się być prototypem podobnych pancerzy u ankylozaurów.
Zobacz też...
Artykuły ważne dla osób zainteresowanych dinozaurami:
paleontologia – geologia – tabela stratygraficzna – ewolucja – gady – era mezozoiczna – wymieranie kredowe
Paleontolodzy: Halszka Osmólska, Robert Bakker – José Bonaparte – Barnum Brown – Edward Drinker Cope – Jerzy Dzik – John Bell Hatcher – Jack Horner – Zofia Kielan-Jaworowska – Gideon Mantell – Othniel Charles Marsh – Hermann von Meyer – Henry Fairfield Osborn – Karol Sabath
Ciekawostki
Czy wiesz, że...
- najwyższym dinozaurem był zauroposejdon - osiągał wysokość do 18,5 m?
- najdłuższym dinozaurem był argentynozaur - osiągał długość do 40 m?
- największym lądowym drapieżnikiem wszech czasów był spinozaur - osiągał długość do 17 m, wysokość do 7 m oraz wagę 8-9 ton?
- najmniejszym dinozaurem był epidendrozaur - osiągał 12-15 cm długości, 5 cm wysokości i ważył ok. 100 g?
- prawdopodobnie stegozaur posiadał dwa równoległe ośrodki "mózgowe": właściwy mózg w czaszce i coś w rodzaju centrum koordynacyjnego w pokaźnej komorze zlokalizowanej w odcinku miedniczym?
- niektóre ankylozaury miały ogon zakończony kostną maczugą, ważącą do ok. 40 kg?
- pierwszymi dinozaurami były herrerazaury - żyły 228-225 mln lat temu?
- citipati była pokryta zaawansowanym upierzeniem i posiadała szerokie i obszerne skrzydła?
Kategorie artykułów
Kategoria główna: Dinozaury
Według systematyki:
Według okresu występowania: Dinozaury triasu – Dinozaury jury – Dinozaury kredy
Według położenia geograficznego: Dinozaury Afryki – Dinozaury Ameryki Południowej – Dinozaury Ameryki Północnej – Dinozaury Australii – Dinozaury Azji – Dinozaury Europy – Dinozaury Indii i Madagaskaru
Artykuły do rozwinięcia
Część artykułów o dinozaurach znajduje się w stanie zalążkowym. Oto niektóre z nich:
abrozaur, agrozaur, alioram, ankylozaury, anserimim, argentynozaur, azendozaur, bahariazaur, bonitazaura, borogowia, cedarozaur, celurozaury, ceratopsy, ceratozaury, chebzaur, deltadrom, diplodoki, drawidozaur, driozaur, dryptozaur, eotyran, euhelop, europazaur, fabrozaur, fuwiangozaur, gasparinizaura, gilmoreozaur, gondwanatytan, hadrozaur, heterodontozaur, hipsylofodony, iguanodony, itemir, karcharodontozaury, katartezaura, labokania, liaoningozaur, masospondyle, minmi, nodozaur, ornitodesm, otnielozaur, ozraptor, owiraptorozaury, pachycefalozaury (rodzina), protoceratopsy, prozaurolof, rahonawis, saltazaur, sarkozaur, sarkolest, sinornitoid, sinozauropteryks, sinraptor, spinozaury, tenontozaur, tetanury, tornieria, trachodon, unenlagia, wulkanodon, zaurofaganaks, zauroposejdon, zaurornitolest, zuniceratops
Propozycje nowych artykułów
Propozycje nowych artykułów o dinozaurach znajdują się na bieżąco aktualizowanej stronie:
Oto niektóre z nich: awerostry, deinoncheiry, dinozaury w kulturze masowej, neoceratozaury, neoteropody, owiraptorokształtne
Ostatnie zmiany tematyczne
Na poniższych stronach można śledzić ostatnie edycje artykułów związanych z dinozaurami.
Zmiany z ostatnich 24 godzin w artykułach z kategorii Dinozaury (dotyczy również podkategorii)
Dinozaury w siostrzanych projektach
| Dinozaury na Wikispecies | Dinozaury na Wikicommons |
| Katalog gatunków | Grafiki |
 |
 |
| USA: Pesymistycznie o niepodległości Gruzji |
|
Na podstawie swych obserwacji w czasie wizyty w Gruzji publicysta "Washington Post" Jackson Diehl wyraża wątpliwości, czy przyszła administracja Baracka Obamy zdecyduje się na choćby polityczną konfrontację z Rosją w obronie niepodległości tego zakaukaskiego kraju.
|
| Najstarsze znalezisko z marihuaną |
|
Najstarsze znalezisko z marihuaną dowodzi, że 2700 lat temu stosowano ją w celach terapeutycznych lub wróżebnych na północno-zachodnich krańcach Chin. Pomaga też zrozumieć kluczową rolę Turfanu na szlaku wymiany między Wschodem a Zachodem.
|
| Tusk: Skłamałbym, gdybym mówił, że nie spodziewałem się wet |
|
Weto jest konstytucyjnym uprawnieniem prezydenta i skłamałbym, jeślibym mówił, że nie spodziewałem się tego - tak premier Donald Tusk komentuje fakt niepodpisania przez Lecha Kaczyńskiego kolejnych ustaw. Jego zdaniem prezydent używa weta jako "broni politycznej".
|
| Eksplozja na lotnisku w Bangkoku |
|
Jedna osoba zginęła i ponad 20 zostało rannych w wybuchu bomby na lotnisku krajowym w Bangkoku we wtorek rano czasu lokalnego - poinformował dziennik "The Nation" w wydaniu internetowym, powołując się na informacje ze szpitali.
|
| Iran zaprojektował samolot niewidoczny dla radaru |
|
Dowódca sił powietrznych Iranu obwieścił, że irańscy eksperci zaprojektowali wojskowy samolot, którego nie wykrywa radar. Następnym etapem ma być zbudowanie małego prototypu.
|